Spis treści

Karta redakcyjna

Wstęp

KRAKÓW

Adresy Wisławy Szymborskiej

Radziwiłłowska 29

Krupnicza 22

Królewska 82

Chocimska 19

Piastowska 46

Szlaki Wisławy Szymborskiej

Podwale 6

Starowiślna 3/5

Ulubione miejsca dziecięcych zabaw Ichny

Wielopole 1

Gołębia 16

Wiślna 2

Krasińskiego 11

Lea 23A

Królewska 57

Sienna 5

Lea 28

Kasy Oszczędności Miasta Krakowa 14

Starowiślna 16

Bocheńska 7

Jagiellońska 1

Bracka 3–5

Bracka 6

Świętej Gertrudy 21

Zygmunta Starego

Rakowicka 26

Ślady Wisławy Szymborskiej

Jagiellońska 15

Mickiewicza 22

Świętego Ducha 1

Eksponaty związane z Szymborską w kolekcjach muzeów

O Wisławie Szymborskiej

Urzędnicza 20

Kościuszki 37

Planty

Rynek Główny 23

Pomiędzy ulicami Karmelicką i Dolnych Młynów

Inne murale

Rajska 12

Spektakle

Radziwiłłowska 3

ZAKOPANE

Kuźnice

Chramcówki 9

Ciągłówka 9

Droga do Białego 12

Piłsudskiego 26

Bibliografia

Przypisy

Autorka: Anna Piątkowska

Redakcja: Mariusz Kulan

Korekta: Zofia Siewak-Sojka

Projekt graficzny okładki: Dixie Leota

Projekt graficzny makiety i skład: Izabela Kruźlak

Elementy graficzne makiety: Izabela Kruźlak; Freepik: master1305, wirestock, aopsan, rawpixel.com

Zdjęcia:
Archiwum Fundacji Wisławy Szymborskiej: s. 7, 11, 14, 74, 176, 194, 231;
Narodowe Archiwum Cyfrowe: 51, 78, 95, 121, 235;
Anna Piątkowska: s. 15, 21, 34, 51, 58, 67, 75, 85, 91, 100, 107, 121, 124, 149, 153, 163, 171, 175, 178, 181, 187, 195, 200, 208, 212, 215, 221, 240, 247, 252

Redaktor prowadzący: Agnieszka Knapek

Kierownik redakcji: Agnieszka Górecka

© Copyright by Anna Piątkowska
© Copyright for this edition by Wydawnictwo Pascal

Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana lub przekazywana w jakiejkolwiek formie bez pisemnej zgody wydawcy, z wyjątkiem recenzentów, którzy mogą przytoczyć krótkie fragmenty tekstu.

Projekt objęty patronatem Krakowskiego Biura Festiwalowego – instytucji kultury Miasta Krakowa i operatora programu Kraków Miasto Literatury UNESCO.

Bielsko-Biała 2023

Wydawnictwo Pascal sp. z o.o.
ul. Zapora 25
43-382 Bielsko-Biała
tel. 338282828, fax 338282829
pascal@pascal.pl
www.pascal.pl

ISBN 978-83-8317-255-2

Konwersja: eLitera s.c.

Ta książka narodziła się na Krupniczej. Wiele lat temu, gdy wybrałam Kraków na swoje miasto, niemal codziennie przemierzałam Krupniczą, idąc z zajęć na uniwersytecie do akademika w Miasteczku Studenckim, mijając Dom Literatów. W tym miejscu serce studentki polonistyki zawsze biło mocniej. To tu powstały Kolczyki Izoldy Gałczyńskiego, tu Andrzejewski pisał Popiół i diament, tu mieszkali Mrożek, Szymborska, Kisielewski. W Krakowie nie trzeba się specjalnie trudzić, by trafić w miejsca, gdzie żył ktoś znany i ważny, tworzył, to miejsce jest jednak szczególne.

W pewny sensie ta książka powstała także dzięki prof. Stanisławowi Balbusowi – nieżyjącemu już teoretykowi literatury i badaczowi języka, który z ogromną pasją i entuzjazmem odkrywał przed nami, polonistami, poezję noblistki, ucząc, by nie wierzyć w prostotę jej wierszy, naświetlając sensy, ukryte znaczenia i konteksty. Dzięki profesorowi do tomików Szymborskiej zaglądam do dziś.

Odwiedzając nowe miejsca, stare domy, błądząc uliczkami miast, często myślę, jak dawniej wyglądało w nich życie, kto się nimi przechadzał, kto pił kawę, czytał, kochał, jacy ludzie w nich żyli, kto był w nich przede mną. Literackie konteksty również zostawiają swój szlak na mapie: zawsze kiedy pociąg zatrzymuje się w Skierniewicach, myślę o Wokulskim, w Zamościu niezmiennie szukam w pamięci wersów Pana Błyszczyńskiego.

W tej opowieści o mieście Szymborskiej przywołałam Zakopane – jedno z wielu miast, w których bywała, jednak bardzo szczególne. To w końcu miejsce, w którym zaczęła się dla Szymborskiej „tragedia sztokholmska”, ale tropów wiodących do Zakopanego jest więcej.

Zwiedzanie miast szlakiem postaci literackich, twórców i twórczyń nie jest niczym nowym. W Krakowie można się przejść po mieście również szlakiem Szymborskiej – taką możliwość mają m.in. osoby, które zamieszkają pod ostatnim adresem poetki (więcej w rozdziale o ostatnim mieszkaniu Szymborskiej). Podobny spacer można odbyć w Zakopanem. Jednak nie są to stałe propozycje. Ta książka powstała z myślą o tych, którzy lubią sami poznawać miasto, ale także tych, którzy podróżują palcem po mapie, i jest również uzupełnieniem spacerów z przewodnikiem. Przede wszystkim jednak jest zaproszeniem do wspólnego spaceru i wstępem do odkrycia poezji Szymborskiej.

Opowieść o Szymborskiej poprzez jej miasta nie powstałaby bez skrupulatnej pracy biografek Szymborskiej oraz opowieści przyjaciół zawartych w książkach, filmach i wspomnieniach.

Zapraszam na spacer!

Towarzysze podróży Wisławy Szymborskiej wspominają, że jadąc do nowych miast, wiedziała, co chce w nich zobaczyć. Miała plan. Zazwyczaj jednak szlaki jej zwiedzania różniły się od tradycyjnych turystycznych dróg. Ktoś nawet powiedział, że zwiedzała tak, jak czytała. Lektury nadobowiązkowe pokazują, że brała się za książki, które inni najpewniej zostawiliby na później, jeśli wystarczy czasu, jeśli nie będzie nic ciekawszego. Lubiła się też fotografować pod tablicami z oryginalnymi i osobliwymi nazwami miejscowości. Daleka od sztampy także w kwestiach turystycznych.

Jakim szlakiem sama poprowadziłaby Państwa po Krakowie? Szukam tropu, czytając jeden z jej felietonów z Lektur nadobowiązkowych.

„Mieszkam w Krakowie, a to znaczy, że go nie zwiedzam. (...) to znaczy, że przechodząc koło Wawelu, myślę zazwyczaj o czym innym, niekoniecznie ważniejszym. Że mijając kościół św. Andrzeja nie zwalniam kroku, nie wzdycham, choć to przecież najpiękniejszy kościół w Krakowie. Że idąc Rynkiem, nie przystaję przed kościołem Mariackim z głową ufnie zadartą w oczekiwaniu na trąbkę hejnału. (...) Turystyczny Kraków – jak pisze dalej – to najwyżej jedna piąta Krakowa mojego, Krakowa rzeczywistego. Pozostałe cztery piąte są pod względem estetycznym najzupełniej takie sobie. Doprawdy, nie ze wszystkich okien widać Skałkę i mało kto tutaj żyje w bezpośrednim sąsiedztwie komnat królewskich obłożonych kurdybanem”[1].

Jak do przechadzki po mieście, w którym spędziła całe życie, wybrać miejsca istotne? Trop podsunął mi cytowany wcześniej felieton. Zapraszam więc Państwa na spacer, którego trasę można dowolnie wyciąć i złożyć, jak wyklejankę. Kraków Szymborskiej podzieliłam na miejsca, w których mieszkała i bywała. Są wśród nich zarówno te istotne, opieczętowane tabliczkami „tu żyła”, jak adresy zamieszkania, jak i te z kategorii „cztery piąte” – „pod względem estetycznym najzupełniej takie sobie”, np. biurowiec Biprostal, zoo czy placyk targowy. Są też inne, takie, w których bywała z różnych powodów. To one opowiadają o tym, że była.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Przypisy

[1] Wisława Szymborska, Wszystkie lektury nadobowiązkowe, Znak, Kraków 2015.