Redakcja: Agnieszka Horzowska

Korekta: Pracownia COGITO

Projekt graficzny okładki: Piotr Majewski

Skład: Robert Kupisz

Zdjęcia na okładce: Shutterstock (AT Production, Tatiana Bralnina)

Redaktor projektu: Agnieszka Filas

Redaktor naczelna: Agnieszka Hetnał

© Copyright by Nina Majewska-Brown

© Copyright for this edition by Wydawnictwo Pascal

Ta książka jest fikcją literacką. Jakiekolwiek podobieństwo do rzeczywistych osób, żywych lub zmarłych, autentycznych miejsc, wydarzeń lub zjawisk jest czysto przypadkowe. Bohaterowie i wydarzenia opisane w tej książce są tworem wyobraźni autorki bądź zostały znacząco przetworzone pod kątem wykorzystania w powieści.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana lub przekazywana w jakiejkolwiek formie bez pisemnej zgody wydawcy, z wyjątkiem recenzentów, którzy mogą przytoczyć krótkie fragmenty tekstu.

Bielsko-Biała 2019

Wydawnictwo Pascal sp. z o.o.

ul. Zapora 25

43-382 Bielsko-Biała

tel. 338282828, fax 338282829

pascal@pascal.pl

www.pascal.pl

ISBN 978-83-8103-483-8

Przygotowanie eBooka: Jarosław Jabłoński

Jeśli nie podoba ci się to, gdzie jesteś,

wyobraź sobie, gdzie chciałbyś być.

1

Moja matka kompletnie oszalała. Zachowuje się tak, jakby odłączyło ją od mózgu. Nagle nie tylko delikatnie podkręca rzeczywistość na własną modłę, ale zupełnie odcina się od faktów i poddaje analizie dane, które nigdy nie powinny stać się przedmiotem rozważań. Po tym, jak mój mąż, niby ideał, porzucił mnie dla kochanki, która oczywiście po zdrenowaniu bankowego konta go zostawiła, w mojej matce obudziła się tkliwa dusza samarytanki i przygarnęła zięcia do własnego przepastnego domu na Sołaczu, na domiar złego umieszczając go w moim dawnym pokoju.

Jestem wściekła. Nie dość, że nie liczy się z moimi uczuciami, całym bólem i szambem, w jakim się znalazłam po odkryciu, że Paweł prowadzi życie na dwa domy, to w dodatku jest przekonana o mojej winie. Bo gdybym lepiej gotowała, zajmowała się domem, nie przytyła i nie pomarszczyła się przedwcześnie, z pewnością mój małżonek nie spoglądałby na inne. Tymczasem jego wybranką została pryszczata gówniara, która wcale nie grzeszy wdziękiem i urodą, za to ma dwa razy więcej kilogramów na sobie niż ja i małą katastrofę – w postaci dziecka – w sobie. Dopiero co rześko przeskoczyłam granicę trzydziestki i dotychczas nie czułam się nieatrakcyjna, a tu takie podsumowanie. Moja samoocena legła w gruzach po poznaniu Sary, a gderanie matki przygniata mnie do ziemi jeszcze bardziej.

Zawsze naiwnie myślałam o domu rodzinnym jako o bezpiecznym miejscu, do którego mogę wrócić w razie jakiegoś życiowego niepowodzenia, gdyby na przykład zostawił mnie mąż, nasze mieszkanie spłonęło, w razie ciężkiej choroby, bankructwa czy innego dopustu bożego. Tymczasem gdy jedna z tych klątw zawisła nad moją głową i stała się jedna z najgorszych na świecie rzeczy, ów domniemany azyl stał się przystanią dla mojego obecnie największego wroga – prawie byłego męża, a nie dla mnie. Myśl o tym, że Paweł sypia w moim panieńskim białym, metalowym łóżku z finezyjnie wyłożonym poduszkami wezgłowiem, doprowadza mnie do rozpaczy. Pewnie zagospodarował też szafę, w której zostawiłam pudła z notatkami ze studiów. Swoją drogą ciekawe, co z nimi zrobił. Łaskawie wyniósł do piwnicy czy zwyczajnie wyrzucił? I choć wiem, że w życiu nie znajdę pretekstu, by zajrzeć do tych starych zapisków, i w końcu i tak wylądują na śmietniku, ogarnia mnie złość i przygnębienie. To też miała być moja decyzja, a nie jest. Już widzę bałagan na stylowym biurku po babci, o które tak bardzo się troszczyłam. Teraz żałuję, że nie zabrałam go ze sobą do nowego domu, przynajmniej Paweł nie zbezcześciłby mebla, z którym wiąże się tyle wspomnień.

W domu robi się chłodno, a jakoś nie mam siły ani nastroju, żeby rozpalić w kominku. Nie włączyłam jeszcze ogrzewania, łudząc się, że dzięki tym kilku dniom, kiedy jeszcze da się nie palić, rachunek za gaz zredukuje się do dwóch cyfr, co pewnie nigdy nie nastąpi, ale mieszkanie w Poznaniu zobowiązuje do oszczędności, a nawet niewielkiego skąpstwa. Wsuwam stopy w brązowe EMU, które noszę przez cały rok, wychodząc z założenia, że jeśli jest mi ciepło w nogi, to mogę znieść każdą niedogodność. Pola jest u dziadków, mam czas na zaparzenie zielonej herbaty i przemyślenie kilku spraw. Przede wszystkim powinnam formalnie uporządkować relację z Pawłem i wreszcie wystąpić o rozwód, co jest tym trudniejsze, że nadal podskórnie go kocham. Oczywiście to, co zrobił, jest niewybaczalne, ale im więcej upływa czasu, a samotność coraz ściślej mnie okleja niczym lateksowe zbyt małe wdzianko, tym częściej moje myśli biegną ku chwilom, które sprawiały, że przy Pawle czułam się szczęśliwa. Brakuje mi tamtego Pawła, a z tym już nie potrafię być.

Kociaki jak dzikie gnają przez salon, mimo że co rusz wpadają na meble i pod moje nogi, zafiksowane na swoim apetycie na rozrywkę między jedną a drugą drzemką. Gdy wołam na nie, przystają w pół kroku i jak gdyby nigdy nic zaczynają lizać łapki, nieudolnie sugerując, że zamieszanie w chacie to nie ich sprawka. Sięgam po czajnik, żeby napełnić go wodą, gdy zaczyna dzwonić komórka. Jak zwykle nie wiem, gdzie ją odłożyłam, więc pospiesznie, po naprężonym do granic możliwości sznurku utkanym z melodyjki wracam do salonu. Choć dzwonek jest wyraźny, to jednak dziwnie przytłumiony. Rzucam się do kanapy i w nadziei, że nic mnie nie ugryzie, wsuwam dłoń między poduchy siedziska i wydłubuję telefon z pełnej okruchów szpary.

Gdy już mam przeciągnąć palcem po ekranie, komórka niespodziewanie milknie i pojawia się informacja o nieodebranym połączeniu od matki. Cholera. Wiem, że jeśli nie oddzwonię, będzie bombardować mnie aż do skutku. Zniechęcona przysiadam na brzegu kanapy, zsuwam buty i wybieram jej numer, jednocześnie przyglądając się lakierowi na paznokciach stóp, który jakiś czas temu dopominał się odświeżenia, a teraz wręcz wrzeszczy, żebym wreszcie poświęciła mu choć chwilę. Nim wybrzmi sygnał, matka już wydziera się do słuchawki:

– Halo, Zosia, wszystko dobrze?

– Tak – odpowiadam zrezygnowana, przewidując kolejną tyradę na temat tego, jak to jestem krótkowzroczna, nie dostrzegając skruchy Pawła i możliwości, które wiążą się z jego ponowną obecnością w moim, naszym, życiu. Właściwie się nie mylę, choć tym razem moja rodzicielka sięga po nową broń.

– Dzwonię i dzwonię…

– Nie słyszałam.

– No to jestem bardzo ciekawa, czym się zajmujesz, skoro nawet nie słyszysz i nie odbierasz telefonu od swojej starej matki.

Moja mama, zależnie od okoliczności, jest albo „starą matką”, albo wyluzowaną wyznawczynią filozofii „jeszcze wszystko przede mną” i pozostaje w tych ruchach zupełnie nieprzewidywalna.

– Mamo, daj spokój, komórka wpadła między poduszki kanapy i jej nie słyszałam. A co u ciebie?

– U mnie? A jak ma być? Oczywiście, że fatalnie, i to w dużej mierze przez ciebie, moja panno.

Matka ma niezmienną manierę sprowadzania mnie do poziomu dzieciaka, który jeszcze nie otarł się o prawdziwe życie, więc można go łatwo wpędzić w poczucie winy, a w dodatku jest na tyle bezrozumny, by nie korzystać z jej złotych rad.

– Aha, czyli po staremu – mówię bez przekonania, jednocześnie zastanawiając się, co tym razem ma mi do zarzucenia. Długo nie muszę czekać, żeby się dowiedzieć, bo mama jest równie niecierpliwa, jak zmienna.

– Dzwonię, bo zupełnie nie mogę zaakceptować twojego zachowania, a im dłużej o tym myślę, tym bardziej jest mi wstyd. Przecież nie tak cię z ojcem wychowaliśmy! Żyły sobie wypruwałam, żeby niczego ci nie brakowało, od ust odejmowałam…

– Mamo…

– Nie przerywaj mi!

– Halo, mamo, po prostu powiedz, o co chodzi.

– A żebyś wiedziała, że powiem. Jak możesz to robić? Paweł właśnie wrócił od lekarza, jest kłębkiem nerwów, ma problemy z żołądkiem, wątrobą i…

– Po co mi to mówisz? Co ja mam z tym wspólnego?

– Jeszcze pytasz?! Wszystkich nas stresujesz. Myślisz, że dlaczego wysiadło mi serce? Przez stres!

Nie rozumiem, co zrobiłam tej kobiecie, że tak mnie traktuje. Jak można kogoś, zwłaszcza kogoś, kogo teoretycznie się kocha, obarczać taką odpowiedzialnością? Wygadywać takie rzeczy i wpędzać w tak ogromne poczucie winy, że jest niemal nie do udźwignięcia. Czy to na pewno moja wina, że Pawła znudziło nasze małżeństwo, że moja nigdy niedbająca o zdrowie matka nagle się rozchorowała, że Paweł cierpi na niestrawność?

– Jesteś niesprawiedliwa – odpowiadam bezradnie, ze świadomością, że nie potrafię zmienić jej poglądów i nastawienia do mnie.

– Przemyślałam to sobie i wszystko zaczyna mi się układać w logiczną całość.

– Tak?

– Doszłam do wniosku, że Polę też stresuje twoje zachowanie. Wywierasz na nią zbyt dużą presję i dziecko tego nie wytrzymuje. A ty się dziwisz, że boli ją brzuch, że się pokłada, że mo…

Rozłączam się w pół jej słowa i oniemiała wpatruję w telefon. Gdyby nie to, że na ekranie wyświetla się informacja o długości połączenia, mogłabym uznać, że tej rozmowy nie było, że tylko mi się zdawało. Niestety to niemożliwe.

Odechciewa mi się wszystkiego. Podkulam nogi i zapadam się głębiej w poduszki kanapy, a łzy same zaczynają płynąć po policzkach. Po takich słowach miałabym ochotę odebrać sobie życie, bo nieznośna i irracjonalna myśl, że jednak matka może mieć rację, rozsiada się we mnie i coraz mocniej rozpycha.

Może rzeczywiście, gdyby mnie nie było, oni poukładaliby sobie życie lepiej, szczęśliwiej i zdrowiej? Może nikomu nie jestem potrzebna? Może Pola byłaby szczęśliwsza? Tylko jak? Kto by się nią zajął, przytulił, powiedział, że jest cudowna, i pomógł w lekcjach, no kto? Bo przecież nie zapracowany i zabiegany Paweł, który w domu pojawiał się między jednym a drugim gabinetem tylko po to, żeby zmienić gacie i skarpety. No i nie moja toksyczna matka, której po tygodniu wszystko się nudzi.

Szlocham, czując, jak kolejne spazmatyczne wdechy rozdzierają mi płuca, a jednocześnie uświadamiam sobie, że nie mogę wykonać w życiu żadnej wolty. Że ze względu na córkę nie mogę przestać żyć, a z drugiej strony w czymś takim żyć nie potrafię. Nie mogę dopuścić, by moje dziecko przeżyło dramat osierocenia i, nie daj Boże, przyglądało się, jak odchodzę. Pogrążam się w smutku, nie potrafiąc znaleźć cholernego światełka w tunelu, które choć na chwilę dałoby mi nadzieję… Czuję się zraniona, ale wbrew sobie zaczynam powoli i sukcesywnie robić rachunek sumienia. Jak się zachowałam, jak mogłam się zachować, gdzie i kiedy podniosłam głos i dlaczego nie potrafiłam opanować emocji. W miarę jak upływają minuty, czuję się coraz bardziej winna i lepiej zaczynam rozumieć Pawła, który nie mógł znieść takiej osoby jak ja i w zasadzie został przeze mnie zmuszony do poszukiwania szczęścia gdzie indziej i w ramionach kogoś innego.

Jestem zdruzgotana. Dochodzę do radykalnych wniosków, ale nie mam przy tym odwagi, aby zrobić to, co przyzwoity człowiek w takiej sytuacji zrobić powinien. Nie mam odwagi sięgnąć po garść tabletek ani tym bardziej rzucić się z dachu któregoś z okolicznych bloków. Jestem tak beznadziejna, że najwyraźniej nie mam nawet siły wziąć odpowiedzialności za to wszystko. Jednocześnie, między zasmarkiwaniem kolejnych chusteczek, uświadamiam sobie, że chyba to, co mówią o sprawcach przemocy domowej, ich przebiegłości, skrywaniu się za fasadą miłości i obowiązku, jest prawdą. Bo czy sama tak się nie zachowywałam? Czy pod pozorem kochania nie wymagałam zbyt wiele? Dlaczego przeszkadzał mi bałagan? Dlaczego domagałam się przestrzegania reguł, dlaczego naciskałam Polę, żeby ciągle się uczyła? Przecież mogłam odpuścić. Dlaczego denerwowało mnie, że Paweł tyle pracuje, że nigdy go nie ma? Po co komentowałam i wygłaszałam mętne kazania, że skoro założył rodzinę, to powinien z nią być i uczestniczyć w jej życiu. I dlaczego obsesyjnie sprzątałam i ganiłam ich za nieporządek: rzuconą na kanapę bluzę, niewłożone do zmywarki kubki, które zbierały się w całe stada na blacie? Wreszcie dochodzę do jedynego słusznego wniosku: jestem złym człowiekiem, że rzeczywiście beze mnie żyłoby się im lepiej, że tylko krzywdzę innych.

Sparaliżowana tą myślą siedzę w ciemnym salonie, zupełnie nie rejestrując, kiedy wczesny wieczór zmienił się w ciężką, ciemną noc.

Poranek zastaje mnie na kanapie. Wygięta w precel, ścierpnięta i nieprzytomna, nie mogę oddychać. Świadomość, że ranię innych i jestem dla nich czymś najgorszym, co mogło ich spotkać, jest jak pętla zaciskająca się na mojej szyi. Wpatruję się w budzący się świt i jakoś nie chce mi się bardziej żyć niż wczoraj. Ale nadal nie potrafię znaleźć w sobie odwagi, żeby zakończyć to wszystko.

Czas jednak nie staje w miejscu. Matka ponownie się dobija, wydzwaniając na mój wyciszony telefon, a za kilka godzin z weekendu u teściów wróci Pola. I znowu będę musiała założyć maskę silnej kobiety, która jest w stanie udźwignąć świat, jest solidną podporą i pogodną osobą. A ja po tym wszystkim, co usłyszałam, nie znajduję w sobie siły na nic. Nie wiem, czy powinnam Polę przepraszać już w drzwiach, czy lepiej nic takiego nie mówić i zachowywać się jak zwykle. Tylko jak się zachowywać? Co powinnam zmienić, żeby być lepsza i mniej toksyczna?

Załamana człapię pod prysznic, choć wiem, że lodowaty strumień, który przepłynie przez moje plecy, niczego nie zmieni. Nie spowoduje, że czas się cofnie o kilka lat i da mi drugą szansę, aby zacząć wszystko od nowa i na innych warunkach. Nie mam pojęcia, jakie by miały one być, żebym znowu nie doszła do tego samego punktu i nie czuła się tak jak teraz, ale mam poczucie, że to niesprawiedliwe, iż nie mogę liczyć na nowe rozdanie. Może Paweł byłby szczęśliwszy, może by nie odszedł, może, może, może…

Jednego jestem pewna: jak tak dalej pójdzie, za chwilę zacznę wszystkich przepraszać, a nie wiem, czy mnie na to stać.

Nie tak miało być.

Zlewam ciało zimną wodą, przesuwam uchwyt baterii jeszcze bardziej w kierunku niebieskiej kropki i zaciskając zęby, maltretuję skórę lodowatymi strugami, tak że aż boli. Oczywiście gdy wycieram się szorstkim ręcznikiem i stawiam stopy na miękkim białym dywaniku, nie czuję się ani odrobinę lepiej. Nic nie może zmienić tego, że zwyczajnie jestem złym człowiekiem. Który potrafi innych doprowadzić na skraj wytrzymałości.

Brnę przez zamazany w załzawionych oczach dom do kuchni, ale gdy do niej docieram, nie mam pojęcia, po co tam przyszłam. Nie mam ochoty na nic. Nawyk sprawił, że znalazłam się przy ekspresie do kawy, ale na myśl o choćby aromacie czarnego naparu robi mi się niedobrze.

Siadam przy stole i bezmyślnie wpatruję się w czarny sęk pośrodku blatu. Tkwię w tej pozycji sztywno, nie zastanawiając się nad upływającym czasem, aż do chwili, gdy rozlega się dzwonek. Jego dźwięk sprawia, że krew automatycznie zaczyna szybciej krążyć w moim ciele, a na pobladłych ustach wykwita wymuszony uśmiech.

Teściowie z Polą stoją przed furtką i z ożywieniem rozmawiają. Ich ekscytacja jest tak odległa od mojego nastroju, że to aż boli. Miałabym ochotę jeszcze przez chwilę poprzyglądać się im z ukrycia, żeby oswoić rzeczywistość, ale ponowny dzwonek zmusza mnie do ruchu i kieruje palec na przycisk domofonu.

– Dzień dobry! Cześć, Pola! – wołam po otworzeniu drzwi.

– Cześć, mamo!

– Witaj, Zosiu.

– Mamo, wiesz, że będę miała pieska?

Jeszcze tylko tego mi brakowało.

– Pieska? – upewniam się, czy dobrze usłyszałam. Jakiego pieska, do cholery? Mamy dwa koty i wiecznie toczymy nierówną walkę o czystość dwóch kuwet, misek i legowiska, a tu jeszcze wyprowadzanie psa na spacer, zwłaszcza ten poranny, czy to deszcz, czy śnieg.

Muszę mieć wyjątkowo głupią i przestraszoną minę, bo teściowa pospiesznie wyjaśnia, że owszem, piesek się pojawi, ale w ich domu i choć będzie mieszkał z nimi, będzie należał do Poli.

Spoglądam na nią z wdzięcznością, bo kolejnej niespodzianki bym nie zniosła. Tymczasem córcia w skowronkach biegnie do swojego pokoju, a dwie szare kulki na złamanie karku gnają za nią.

– Napijecie się czegoś? Może kawa? Mam też dobrą zieloną herbatę – proponuję skromny poczęstunek, mając nikłą nadzieję, że rozmowa z nimi choć na chwilę odciągnie mnie od ponurych myśli.

– Nie chcemy robić kłopotu.

– Żaden kłopot, i tak miałam zaparzyć sobie miętę. – Wchodzimy do zawalonej brudnymi naczyniami kuchni, o których podczas rozdrapywania i posypywania solą emocjonalnych ran zupełnie zapomniałam. – Może usiądziemy w salonie. Miałam migrenę i zapomniałam o bożym świecie – kłamię na poczekaniu, wymyślając kiepską wymówkę.

– Nie przejmuj się, u nas ostatnio wygląda podobnie.

– W to akurat nie uwierzę.

– A jednak.

Teściowa bierze ode mnie cukiernicę i drobiąc małe kroczki, idzie w kierunku kanapy. Dopiero teraz dostrzegam, że wygląda jakoś inaczej. Albo schudła, albo ta sukienka, choć elegancka, źle na niej leży. Nie jestem pewna, czy zmianę powinnam złożyć na karb choroby, czy to raczej efekt kolejnej wyniszczającej organizm diety, a w zasadzie głodówki. O nic nie pytam, ale postanawiam dyskretnie ją obserwować, łudząc się, że z plątaniny zmarszczek na twarzy wyczytam odpowiedź.

– Zaraz wrócę, skoczę tylko po ciasteczka.

– Siadaj, nie będziemy nic jeść.

– Ale poskubać coś zawsze można.

– Nie, siadaj, proszę. Cieszymy się, że mamy okazję porozmawiać.

Nogi uginają się pode mną na myśl o tym, że za chwilę znowu wysłucham tyrady o Pawle. Przewrażliwiona na skutek podejścia mojej matki nie chcę do tego dopuścić, więc wygłaszam małe oświadczenie, że zdrowie Pawła interesuje mnie w nikłym zakresie. Właściwie tylko w takim, który pozwoli mu nadal pracować i łożyć na Polę, choć rzecz jasna źle mu nie życzę.

– Nie o Pawła chodzi.

– Nie? – Jestem przyjemnie zdziwiona, ale jeszcze bardziej zaniepokojona tym, co za chwilę usłyszę. – Coś się stało?

– Mamy kłopot.

– Tak? – Przez głowę przemykają mi chmurne wizje, spośród których ta ciężkiej, nieuleczalnej choroby plasuje się na pierwszym miejscu. Im dłużej pani Irena zbiera się, by wyrzucić z siebie jakąś okrutną prawdę, tym bardziej się boję. Może podczas weekendu u dziadków coś się stało Poli? Może teściowa jest chora? A może tym razem to teść? – O co chodzi? – Poganiam i mobilizuję do wyznania prawdy starszą panią, która jednak nadal nie wydaje się gotowa do zwierzeń.

Niespodziewanie bierze to na siebie teść i ponuro oświadcza:

– Elżbieta się zakochała.

Spoglądam to na panią Irenę, to na pana Stanisława, zupełnie nie rozumiejąc, w czym problem. Ogólnie to raczej pozytywne wydarzenie w życiu każdego człowieka. Te motyle w brzuchu, rozkoszna niepewność i niespodziewane przejawy sympatii. Bigos zaczyna się dopiero po latach małżeństwa, gdy, tak jak w naszym przypadku, ktoś zaczyna zdradzać, ktoś się nie dogaduje i coś się wypala.

– To chyba dobrze? – pytam niepewnie, unosząc wieczko dzbanka i sprawdzając, czy liście herbaty dostatecznie naciągnęły. Uznaję, że barwa płynu jest odpowiednia i powoli, uważnie nalewam go do niskich, szerokich filiżanek, skupiając się na tym, by krople nie spłynęły po dzióbku.

– Niekoniecznie.

Nie mam pojęcia, co może być nie tak w zakochaniu się. Nagły rozbłysk w głowie aż zapiera mi dech.

– Bez wzajemności?

– Nie, skąd, z wzajemnością.

– To w czym problem? – Nadal do mnie nie dociera, że jego źródło może bić w innym miejscu.

– Nie możemy zaakceptować jej wyboru.

Biorąc pod uwagę, że wyboru syna też nie potrafili zaakceptować i przez lata wieszali na mnie psy, podważając każdą moją decyzję, myśl, opinię, a także wygląd, nie jest to niczym nowym i zaskakującym. Przez chwilę zastanawiam się, czy odnieść się do naszej sytuacji, czy grzecznie przemilczeć fakt, że do niedawna też za sobą nie przepadaliśmy. Ostatecznie decyduję się na uczciwość, choć może mnie ona sporo kosztować – powrót do punktu wyjścia i kolejną erę zamrożonych kontaktów z dziadkami Poli.

– Mnie też specjalnie nie lubiliście.

Oczy starszych państwa niemal wypadają z oczodołów. Najwyraźniej nie spodziewali się nazwania głośno uczuć, którymi latami konserwowali nasz brak relacji. Ich konsternacja trwa nanosekundę, po czym pani Irena się prostuje i z oburzeniem mówi:

– To zupełnie coś innego.

– Tak? A jaka jest różnica?

– Może rzeczywiście na początku nie byliśmy dla ciebie całkiem sprawiedliwi i źle cię ocenialiśmy, ale…

– Ten początek niestety trwał dobre kilka lat. – Jednak żeby się nie kłócić i niefortunnie nie powrócić do dawnych animozji, pospiesznie dodaję: – Cieszę się, że mamy to już za sobą.

– My też jesteśmy zadowoleni i nie ma co chować urazy.

– Mam nadzieję, że nikt jej nie chowa. – Ujmuję filiżankę za nieproporcjonalnie małe i delikatne uszko i unoszę ją niespiesznie do ust. Parujący napar delikatnie łaskocze twarz i pozwala pozbierać myśli. Zastanawiam się, jak pomóc owemu nieszczęśnikowi przebrnąć przez okres niechęci i drobiazgowych testów, którym z pewnością zostanie poddany, pozostając w związku z Elżbietą równie wymagającą jak rodzice.

– Oczywiście, oczywiście. – Teść wygląda jak ortodoksyjny Żyd na tureckim kazaniu i sprawia wrażenie, jakby chciał być gdzieś bardzo, bardzo daleko stąd.

– A co się teściom nie podoba w narzeczonym Eli?

– Wypluj te słowa! Jaki tam narzeczony? Zwyczajny znajomy, który, mam nadzieję, nigdy nie wejdzie do naszej rodziny.

– Szczerze mówiąc, to raczej do Eli należy wybór, z kim spędzi resztę życia.

– Niby tak, ale sama zobaczysz, jak to jest, gdy Pola podrośnie. Matka nie może spokojnie stać obok i patrzeć, jak jej dziecko popełnia życiowy błąd. – Teściowa ciężko opada na oparcie kanapy, a jej ręka trzymająca moją cenną filiżankę z nadgryzionego zębem czasu serwisu po babci drży jak osika na wietrze, grożąc zaplamieniem dywanu.

– Irenko, nie denerwuj się tak, znowu ci ciśnienie podskoczy.

– Ja już nie mam siły! Jestem załamana! Co tam moje ciśnienie w obliczu tego, co planuje nasza córka! Przecież ona u boku tego człowieka przekreśli całe swoje życie.

– Czy teściowa trochę nie przesadza? – mówię niepewnie i spoglądam na teścia, licząc, że może od niego dowiem się, w czym problem. On jednak, zajęty komórką, uparcie milczy.

– Wcale a wcale! Jestem przerażona! On zabierze nam naszą córkę.

– Myślę, że to jednak lekka przesada. Co z tym chłopakiem jest nie tak? To jakiś były kryminalista?

– Gorzej!

– Gorzej?

Od byłego kryminalisty gorszy może być tylko aktualny kryminalista i gdy już zaczynam się zastanawiać, jak i gdzie Elżbieta poznała takiego człowieka, teściowa minorowym tonem oświadcza:

– On jest czarny!

– Czarny?

– Tak, czarny. – Filiżanka ze stukotem ląduje niebezpiecznie na skraju ławy i niemal spada na podłogę. Drżące ręce teściowej w żałobnym geście układają się na podołku, a puste oczy patrzą nieruchomo gdzieś w przestrzeń poza nami.

– A co w tym złego?

– Jak to? Wszystko!

– Przecież to tylko odcień skóry – mówię uspokajająco.

– Jaki tam odcień! On jest czarny jak asfalt i tylko te białe gały mu świecą.

– Kochanie, nie przesadzaj.

– A ty się, Stachu, nie odzywaj!

– Może jest trochę egzotyczny…

– Egzotyczny? Jest jak obcy! Jak z innej planety! W naszej rodzinie nigdy czegoś podobnego nie było.

– Może trzeba iść z duchem czasu i otworzyć się na nowych ludzi. – Nie mogę odmówić sobie drobnej złośliwości, która przybiera na języku tak słodki smak.

Teściowa jednak jakby jej nie dostrzega, zajęta perorowaniem na temat nieszczęścia, które zawisło nad rodziną.

– Daj spokój, jaki duch czasu? Elżbieta wymyśliła, że pojedzie za nim do Afryki.

Nie ukrywam, że poukładane, powściągliwe i pozbawione energii stworzenie, które bez mamusi nie potrafi ruszyć się na krok, zdumiało mnie tym pomysłem na przyszłość.

– Ela chce wyjechać?

– No właśnie! Ja już nie mam siły. Kompletnie nie wiem, co robić, a Stanisław powtarza tylko jak mantrę, że najważniejsze, żeby nasza córka była szczęśliwa.

– Coś w tym jest.

– Nie opowiadaj! Jak ona może być szczęśliwa w jakimś szałasie?!

– Myślę, że Afryka to nie tylko szałasy. Taki na przykład Johannesburg, Nairobi, Kapsztad… Zresztą może on pochodzi ze Stanów?

– Jakie Stany?! Ahmed nie jest nawet z RPA czy z Tunezji, tylko z Kenii!

– Mogło być gorzej.

– Faktycznie, mógłby być kacykiem plemienia kanibali Kombai z Papui-Nowej Gwinei!

– Jeśli facet jest na poziomie, to jej życie nie powinno się wiele różnić od tego w Europie.

– Ale wcale nie jest! Pochodzi z jakiejś biednej rodziny… – Teściowa nie potrafi ukryć zdenerwowania. Wygina dłonie w taki sposób, że boję się, iż zaraz wyskoczą ze stawów, i odwracam wzrok.

– Irenko, gdyby byli tacy biedni, nie wysłaliby dzieciaka do Polski. – Teść odkłada komórkę i z dezaprobatą spogląda na żonę.

– A ty jak zwykle siedzisz przy stole i nie słyszysz, o czym się rozmawia. Przecież opowiadał, jak to pół wioski zbierało się na bilet dla niego i te całe studia.

– Ale musisz przyznać, że jest wykształcony.

– Pożal się Boże, konował jeden.

– Teraz to już przesadziłaś! Skończył medycynę i chce pomagać innym. Właściwie rzadko kto może marzyć o zięciu lekarzu.

– A idź mi! To już bym wolała, żeby był… bo ja wiem, hydraulikiem, spawaczem, dobrych fachowców teraz brakuje.

– A pamiętasz, jak Elżbieta przyprowadziła do domu krawca?

– To co innego.

– Moim zdaniem to samo. Szalałaś z rozpaczy i skutecznie wytłumaczyłaś córce, żeby go zostawiła. A facet jest teraz znanym projektantem i śmieje ci się w nos.

– Ty mnie nie zagaduj, tylko rozwiąż problem Ahmeda! Chryste Panie, co ja takiego w życiu zrobiłam, że spotyka mnie taka kara?! Za jakie grzechy… Człowiek tylu osobom pomógł i jakoś dobra karma do niego nie wróciła.

Przyglądam się rodzicom Pawła, zupełnie nie rozumiejąc, jaki ma być mój udział w mezaliansie ich ukochanej córki. Chyba nie liczą na to, że odbiję dziewczynie faceta i uratuję ją przed wygnaniem do gorącej Afryki.

– Ja na miejscu teściów nastawiłabym się jednak pozytywnie. Przecież gdy jej będzie źle, zawsze może wrócić do domu. A jeśli nie spróbuje, do końca życia może żałować, że nie wykorzystała szansy. Być może jedynej.

– Nawet tak nie mów! Atrakcyjna jest, wykształcona, niejeden na taką kobietę czeka.

– Jakoś w kolejce się nie ustawiają – mruczę pod nosem.

– Co mówiłaś?

– Nic, nic.

– I właśnie, Zosiu, przyszliśmy z tą sprawą do ciebie. Mam nadzieję, że rozumiesz krwawiące serce matki i będziesz skłonna nam pomóc.

– Ja? Niby jak? – Patrzę na nich oniemiała. Nie dość, że z Elką za sobą nie przepadamy, to w dodatku jej młodszy o kilka lat światopogląd jest mi pokoleniowo obcy i naprawdę nie chciałabym zgłębiać jego tajników.

– Chyba nie proszę o zbyt wiele? – Teściowa ogniskuje wzrok na mojej twarzy i mam wrażenie, że jej idealnie ułożone w fale włosy również zamierają wpatrzone we mnie.

– Ale co miałabym jej powiedzieć?

– Nie wiem, z pewnością coś wymyślisz.

– Co? Poza tym nie jesteśmy z Elą w przyjacielskich relacjach, nigdy się sobie nie zwierzałyśmy, więc nie rozumiem, dlaczego teściowa oczekuje, że ona wysłucha moich rad? Że się otworzy?

– Jakoś to rozegrasz.

– Zresztą nie wiem, co w takiej sytuacji mogłabym jej doradzić. – Ogarnia mnie niepokój i czuję się manipulowana, dlatego za wszelką cenę usiłuję znaleźć wyjście, byle tylko nie odbywać tej niewygodnej pogadanki z dziewczyną, o której tak mało wiem i która w rzeczywistości niewiele mnie obchodzi. Mam dość własnych problemów, żeby brać na barki jeszcze cudze. – A nie mogą zamieszkać w Poznaniu?

– To nie wchodzi w rachubę.

– Dlaczego? Przecież teściowie mają bardzo duży dom, zresztą Elżbieta ma chyba nawet swoje mieszkanie.

– To nie ma znaczenia, bo ten Murz… ten człowiek twierdzi, że skoro ludzie z wioski obdarzyli go zaufaniem, finansowali jego naukę, to on teraz jest im winny lekarską misję.

– To akurat bardzo szlachetnie. – Jestem zdziwiona, że teściowie mają pretensje do kogoś tak honorowego, raczej powinni być dumni, że córka związała się z kimś o takim kręgosłupie moralnym.

– Nie interesują mnie jego pobudki powrotu do buszu, tylko dobro mojego dziecka, a zupełnie nie wyobrażam sobie Elżbiety w takich spartańskich warunkach.

Uczciwie muszę przyznać teściowej rację, bo ja również, mimo bujnej wyobraźni, nie potrafię imaginować sobie tej rozpieszczonej i roszczeniowej gówniary na sienniku z liści palmowych. Na czym oni mogą tam sypiać? Zamiast zajmować się rodzinnym dramatem, skupiam uwagę na tak błahej sprawie i rozważam przewagę derki, którą za dnia narzucają kozy, nad plecionką z jakichś tropikalnych lian.

Odbiegam myślami tak daleko, że umyka mi tyrada o dopuście bożym, o tym, czy lepiej Elżbietę wysłać do psychologa, czy od razu do psychiatry, i czy mają namiar na kogoś rozsądnego, kto przedłoży bezpieczeństwo i wygodę ich córki nad miłość.

– Taki kłopot mamy, taki kłopot.

– Rozumiem niepokój, ale obawiam się, że w sprawach miłosnych trzeba samemu się sparzyć, żeby zmienić zdanie. Sądzę, że tłumaczenia na nic się nie zdadzą.

– To nie ma znaczenia, musimy próbować. Jak ja żałuję, że nie możemy po prostu zabronić Elżbiecie się z nim spotykać. Niestety jest pełnoletnia i sama za siebie odpowiada.

– Może najlepiej jej na to pozwolić – podsuwam z naiwną nadzieją, że tym sposobem uniknę kłopotliwego spotkania ze szwagierką.

– Mowy nie ma! My lepiej znamy życie i jesteśmy zobowiązani tą wiedzą się dzielić, zwłaszcza z własnymi dziećmi.

Zastanawiam się, co bym zrobiła na ich miejscu, gdyby Pola któregoś dnia oświadczyła, że zakochała się na przykład w facecie o czterdzieści lat starszym albo, dla odmiany, ma zamiar zamieszkać z rówieśnikiem, tyle że w igloo w osadzie Eskimosów. Pewnie byłabym równie zrozpaczona jak matka Pawła, dlatego niechętnie przystaję na jej prośbę.

– No, mogłabym zaprosić Elkę na kawę…

– Nie, nie, lepiej, żebyście się spotkały na neutralnym gruncie, może w jakiejś kameralnej knajpce.

Teściowa wyraźnie się ożywia i klepie teścia po kolanie, co jest równie zaskakujące jak prośba o rozwiązanie miłosnego galimatiasu w ich rodzinie. W końcu zgadzam się nie tylko na kameralną knajpkę, ale również na punkty i podpunkty jarzące się od błyskotliwych sugestii, których listę przygotowała teściowa. Muszę przyznać, że jestem oniemiała, bo po chwili teściowa z przepastnej, markowej skórzanej torby wyjmuje białą kopertę z talią karteczek, na których starannie zanotowała, co w jej ocenie jest najważniejsze, a co może być tylko uzupełnieniem rozmowy. Nieśmiało podpełza do mnie myśl, że dałam się zmanipulować i że nikt nawet nie zakładał mojej odmowy.

Teść, ponownie przyklejony do telefonu, wydaje się nieobecny, co nie przeszkadza mu z celnością snajpera w odpowiednich momentach przytakiwać i pomrukiwać.

Po podkreśleniu, że sprawa jest bardzo pilna, że bardzo na mnie liczą i proszą o poważne podejście do tematu, wychodzą, a ja zostaję z gmatwaniną myśli. Z jednej strony uważam, że skoro znalazł się emocjonalny ślepiec, który zakochał się w pannie wiecznie niezadowolonej, to powinno się go nosić na rękach, z drugiej jednak rozumiem niepokój rodziców. Jak znam życie, Elżbieta zaledwie mgliście kojarzy Kenię, którą oglądała podczas wakacji głównie z pozycji wygodnego leżaka. Tym bardziej nie ma pojęcia o codziennym życiu w trudnych, pozahotelowych warunkach. Przypuszczam, że nie tylko może zapomnieć o wizytach u kosmetyczki, zmywarce i telewizji, ale również o bieżącej wodzie, podstawowej higienie i bezpieczeństwie. Tlenionej platynowej blondynce będzie niezmiernie trudno wtopić się w tłum, a nie sądzę, żeby ten tłum w ogóle miał ochotę wchłonąć ją choć na chwilę.

Zamiast zajmować się miłosnymi uniesieniami Elki, skupiam się na Poli, która zaszyta w pieleszach swojego pokoju czyta kolejną część Ani z Zielonego Wzgórza, co przyprawia mnie o rodzicielskie wzruszenie pod hasłem: dziecko czyta i to fajną książkę, przy której ja, stara baba, nieodmiennie się wzruszam. Co z kolei wektorowo może poprowadzić nas w kierunku wymarzonym przez większość rodziców i przez większość rodziców niemożliwym do utrzymania: że dziecko już zawsze będzie coś czytać.

– Co robisz?

– Czytam Anię.

– Fajnie. Nadal ci się podoba?

– Tak, tylko ta Maryla jest dla niej taka surowa.

– Może chce dla niej jak najlepiej.

– Pewnie tak, ale ty też chcesz dla mnie jak najlepiej, a na szczęście taka nie jesteś.

Młoda spogląda na mnie znad książki. Rozczochrane włosy zasłaniają jej oczy i jak zwykle mam ochotę zwrócić uwagę, że niedługo straci przez to wzrok i że natychmiast ma je spiąć w kitkę. Ale tego nie robię. Powstrzymuję się siłą woli i udaje mi się nie zepsuć tej chwili.

– Wiesz, kiedyś inaczej się myślało o wychowywaniu dzieci.

– Bez sensu.

– Na szczęście trochę się to zmieniło.

Mój wzrok pada na zawalone szpargałami biurko i ścielący się na podłodze dzisiejszy zestaw ubrań i jakoś nie potrafię się powstrzymać od przyznania racji Maryli Cuthbert i Małgorzacie Linde, że dzieci powinno się trzymać krótko. Z drugiej strony, czy ten bajzel jest wart rozdzierania szat?

– Musisz tu trochę ogarnąć, zanim pójdziesz spać.

– Wiem, mamuś, ale to jest takie ciekawe.

Odruchowo podnoszę z podłogi bieliznę, dżinsy, białą bluzeczkę z wielką, soczyście czerwoną truskawką na plecach i zanoszę do wiklinowego pojemnika, który ustawiłam tuż przy pralce i który, mimo codziennego prania, jest wiecznie pełen. Odkrywam przy tym, że zapomniałam powiesić wyprany wczoraj wełniany koc z kociego legowiska. Strzepuję go mocno, przy okazji produkując dwa fałszywie brzmiące bity, i rozwieszam na kaloryferze.

Dzień mija jak zwykle bez szczególnych ekscesów i wielkich planów. Zakupy w pobliskim sklepiku, trochę leniuchowania na kanapie z książką, pospieszna wizyta sąsiadki: wpadła po przepis na keksa i przy okazji oplotkowała swoją teściową, która właśnie wyjechała po nieznośnie długiej i męczącej trzydniowej wizycie. Niby nic się nie dzieje, a stale kręcę się po domu. I co najdziwniejsze, mimo braku męskiej ręki i niedawnego kryzysu jest mi dobrze i może nawet pomyślę, że zaczynam być szczęśliwa. Miło tak cieszyć się z drobiazgów.

Wieczorem zaglądam do pokoju Poli i przysiadam na fotelu przy biurku.

– Jesteś spakowana do szkoły?

– Tak.

– A lekcje odrobiłaś?

– Tak.

– Wszystkie? Może razem sprawdzimy?

– Mamo, odrobiłam wszystko!

– To może cię z czegoś przepytać?

Pola gwałtownie odkleja się od książki i wystraszonymi oczami wpatruje się we mnie, zupełnie jakbym zaproponowała jej transfuzję odwampirzej krwi, a nie otworzenie podręcznika do historii.

– Musimy?

– Nie, ale pomyślałam, że może szybko coś powtórzymy.

– A nie możemy jutro?

– No, w sumie możemy, tylko czy jesteś pewna, że wszystko umiesz?

– Tak, spoko. Poza tym jutro nie ma żadnych sprawdzianów ani kartkówek.

– Ale zawsze możesz zostać wyrwana do odpowiedzi.

– Wiem, ale się uczyłam.

– To dobrze.

Przez chwilę opowiadamy sobie, jak minął weekend, ze szczególnym uwzględnieniem tematu psa, któremu Pola poświęca większość czasu, rozpływając się w „achach” i „ochach”, a ja jestem podwójnie szczęśliwa, że stworzenie nie będzie mieszkać z nami i że mała zajmuje myśli czymś radosnym i pozytywnym. Ma to dla mnie tym większe znaczenie, że Andżelika znowu zaczęła jej dokuczać na przerwach i namawia inne dziewczynki, by nie bawiły się z moją córką. Wreszcie zmęczone zasypiamy w jej łóżku, wtulone w siebie i bezwarunkową miłość, która otacza nas długimi, silnymi ramionami.

Budzę się sztywna w środku nocy. Pola rozpycha się całą sobą i z niezrozumiałym dziecięcym uporem układa się w poprzek łóżka. Spod niebieskiej piżamki wystają blade, wygięte w łuk plecy. Z matczyną troskliwością ciągnę za ściągacz bluzki i przykrywam małą szczelnie kołdrą. Nim wyjdę z pokoju, Pola się rozkopuje i zmieniając pozycję, układa się na brzuchu, szeroko rozrzucając nogi. Cofam się i kolejny raz ją opatulam.

Wreszcie docieram do sypialni i padam na łóżko. Podejrzewam, że zasnęłam jeszcze w locie na poduszki, i jestem zupełnie wytrącona z równowagi, gdy nagle słyszę nad sobą:

– Mamo.

Przez chwilę łudzę się, że to senna mara, ale jestem w błędzie, bo Pola, w miarę jak unoszę powieki, coraz wyraźniej materializuje się obok łóżka i oczekuje ode mnie reakcji.

– Jezu, Pola, ale mnie wystraszyłaś.

– Przepraszam, nie chciałam.

– OK, nic się nie stało. – Pocieram dłonią oko i łypię na małą z niepokojem.  – Dlaczego już wstałaś? – Zerkam na leżącą obok łóżka komórkę. Piąta pięćdziesiąt siedem.

– Brzuch mnie boli.

W sekundę przytomnieję.

– Jak to boli cię brzuch? Gdzie?

– Tu.

Mała wskazuje na okolice pępka. Choć doskonale wiem, co jej dolega, nie mogę zadać kilku standardowych pytań. Zapewne to jeden z tych koszmarnych poranków, gdy Polę stresuje pójście do szkoły. Mimo rozmów z wychowawczynią, która sprawia wrażenie, jakby sama miała problemy ze sobą, i dwóch rozmów z dyrekcją w relacji dzieciaków nic się nie zmieniło. Nieudolna pogadanka psychologa z dziećmi doprowadziła tylko do tego, że odsunęły się od mojej córki jeszcze bardziej, po cichu nazywając ją skarżypytą. Jestem wykończona i nie wiem, co powinnam zrobić.

– Może coś wczoraj zjadłaś?

– Tylko bułkę z dżemem na kolację.

– A nie podjadałaś?

– Nie, słowo.

– Żadnych chipsów, czekolady?

– Nie. Ale w nocy miałam biegunkę.

Chryste Panie, co mam zrobić? Na dziesiątą muszę być w szkole, nie ma mowy, żebym mogła się spóźnić, tym bardziej że mamy jakąś wizytację. Na Pawła nie mam co liczyć, a mojej gderającej matki nie mam ochoty oglądać. Przez chwilę rozważam telefon do teściów, ale powstrzymuję się przed wybraniem numeru do pani Ireny. To, że ostatnio mamy zadziwiająco dobre relacje, nie oznacza, że bez skrępowania mogę prosić o przysługę.

– Może zaparzę ci mięty i zażyjesz No-spę, powinno pomóc.

– Dobrze, ale mocno mnie boli.

– Spokojnie, zaraz zadziałamy, najwyżej spóźnisz się na pierwszą lekcję.

Ale ani po godzinie, ani po dwóch mała nie jest w stanie się ogarnąć, i mam wrażenie, że z minuty na minutę czuje się coraz gorzej, a moja panika przybiera na sile.

O ósmej okazuje się, że nie ma mowy o pójściu do szkoły. Pola co rusz biega do toalety, a ja za nią z nadzieją, że to ostatni raz. Wściekła wybieram numer Pawła, bynajmniej nie oczekując z jego strony zrozumienia i wsparcia, raczej po to, żeby na kimś wyładować frustrację. Odbiera po trzecim sygnale i przytłumionym głosem pyta:

– Coś się stało?

– A jak myślisz?! – wrzeszczę w słuchawkę. – Pola jest chora.

– Co jej jest? – pyta z takim spokojem, jakby wszystko było w najlepszym porządku, a ja dzwoniłabym z informacją, jaką wstążkę wplotłam we włosy córki.

– Boli ją brzuch!

– Pewnie się czymś zatruła. Nie przejmuj się.

– Jak mam się nie przejmować, kiedy nie mogę zostawić jej samej.

– To zostań z nią w domu.

– Jak mam zostać w domu, skoro muszę iść do pracy! Może ty z nią posiedzisz?

– Jak to sobie wyobrażasz? Odwołam kilka operacji, pacjentów, rzucę wszystko?

– A dlaczego oczekujesz tego ode mnie?

– Zośka, nie histeryzuj! Zadzwoń do kogoś.

Jego słowa doprowadzają mnie do furii.

– Właśnie dzwonię, baranie, ale oczywiście ty masz inne problemy niż choroba dziecka. Jak zwykle wszystko jest na mojej głowie! Nieźle się ustawiłeś i ja…

– Przepraszam cię, ale nie mogę rozmawiać.

Klik. I już go nie ma.

Zlewają mnie zimne poty, bo wiem, że jeśli za pół godziny nie wyjdę z domu, spóźnię się do pracy. Cholera jasna. Właśnie tak wygląda skrucha mojego męża i żal, że nas zostawił. Nie rozumiem, jak matka może stać po jego stronie i nie dostrzegać tego głębokiego cienia egoizmu, który ciągnie się za jej ukochanym zięciem.

Kompletnie wytrącona z równowagi biegnę do łazienki i nakładając grubą warstwę makijażu, opracowuję plan awaryjny, który jednak nie przewiduje wielu opcji:

1. Mimo złego samopoczucia Poli zawieźć ją do szkoły, co może skutkować tym, że:

a. ona będzie czuć się jeszcze gorzej,

b. ja będę się stresować,

c. po godzinie zadzwoni pielęgniarka z informacją, że mam ją szybko odebrać.

2. Zabrać ją ze sobą do pracy, co oznacza, że:

a. ja będę się stresować,

b. ona nudzić,

c. i być może czuć jeszcze gorzej.

3. Zadzwonić do matki, co jest jednoznaczne z tym, że:

a. wysłucham kazania na temat braku odpowiedzialności i tego, że z pewnością źle gotuję, i gdybym słuchała jej rad, to…

b. Pola będzie szczęśliwa,

c. skoro ma osłabiony organizm, to przynajmniej nie złapie od nikogo dodatkowego choróbska.

4. Zostawić Polę samą w domu i:

a. stresować się tym, że mogło jej się pogorszyć,

b. stresować się tym, że coś mogło się jej stać,

c. Pola będzie się nudzić i wykombinuje coś głupiego albo nażre się jakichś świństw w postaci cukierków, ciastek czy chipsów,

d. zadławi się podczas wymiotowania, straci przytomność i umrze.

Ta wersja wydarzeń ma swoją kontynuację w formie mrocznej wizji pogrzebu i małej białej trumny tonącej wśród równie białych, wonnych lilii na katafalku oraz wyrzutów sumienia, które będą mnie dręczyły aż do własnej śmierci. Oczywiście ta możliwość zostaje odrzucona jako pierwsza.

Między nakładaniem niebieskich cieni na powieki a tuszowaniem rzęs dochodzę do jedynego słusznego wniosku, że choć bardzo nie chcę tego robić, to poproszenie mamy o pomoc jest jedynym słusznym wyjściem z sytuacji.

Nieudolnie manewruję lakierem do włosów, usiłując poskromić nieposłuszne kosmyki i jednocześnie nie wypuścić komórki, którą po pospiesznym wybraniu numeru matki wcisnęłam między ucho a ramię. Telefon dzwoni i dzwoni, a ona jakoś nie spieszy się z odebraniem. Może jeszcze śpi? Okazuje się, że się nie mylę. Gdy już mam się rozłączyć, w moim uchu rozkwita jej zaspane:

– Halo, kto mówi?

– Cześć, mamo, to ja. – Mobilizuję wszystkie siły i gaszę nerwy, żeby brzmieć swobodnie i przyjaźnie.

– Wiesz, która godzina?

– Tak, przepraszam, że dzwonię o tej porze, ale…

– Coś się stało?

– Pola się rozchorowała.

– Co ty mówisz? A jeszcze wczoraj wieczorem, jak z nią rozmawiałam przez telefon, była taka ożywiona.

– Nie wiem, mamo, ale dziś już nie jest taka radosna.Źle się czuje.

– A co jej jest? Przeziębienie? Mówiłam ci tyle razy, że powinna wkładać czapkę. Pogoda w październiku jest bardzo złudna, rano jest zimno, potem świeci słońce, człowiek się rozbiera i nieszczęście…

– Boli ją brzuch.

– Widzisz, mówiłam, żebyś nie używała kostek rosołowych, ale ty wiesz lepiej.

– Przecież nie używam.

– Takie tam gadanie. Musisz używać, bo inaczej te twoje zupy…

– Mamo, daj spokój, proszę. Powiedz, czy dałabyś radę podjechać do młodej na chwilę. Ja muszę biec do pracy, a boję się zostawić ją samą.

Między nami rozsiada się niepokojąca cisza i już wiem, że nie mam co liczyć na pozytywne rozwiązanie problemu.

– Moja droga, bardzo bym chciała ci pomóc, ale o takich sprawach musisz mnie informować wcześniej. Jeśli myślisz, że ja nie mam swoich planów…

– Mamo, skąd mogłam wiedzieć, że Pola się rozchoruje? Jeśli nie możesz, to po prostu powiedz i nie ma sprawy.

– Ty nawet w takiej sytuacji…

– Mamo, błagam, nie mam siły. Rozumiem, że nie dasz rady?

– Tak jak powiedziałam, mam swoje plany. Tak bez uprzedzenia, dziecko, nie możesz się spodziewać, że rzucę wszystko. Nawet gdybym bardzo chciała, to nie mogę odwołać wizyty u Kajetana. Wiesz, ile trzeba potem czekać.

– Sorry, że pytałam. Poradzimy sobie.

– Mam nadzieję. Dziecko po to ma matkę, żeby ona w takich sytuacjach się nim zajęła. Ja na twoim miejscu zastanowiłabym się…

– Mamo, cześć, muszę biec, pogadamy później.

– Wątpię. Dzwonisz tylko wtedy, gdy czegoś potrzebujesz.

– Też możesz do mnie przekręcić.

– Jestem stara i schorowana, chyba mogę oczekiwać…

– Pa. – Rozłączam się.

Niezrozumiałe dla mnie uwielbienie rodzicielki dla jej fryzjera Kajetana, który przyjmuje w garażu przerobionym na salon fryzjerski, szumnie nazwany Manufakturą fryzur, konkuruje tylko z miłością do zięcia. Przy czym ani jeden, ani drugi nie jest wcale wyjątkowy. Kajetan permanentnie uzyskuje na siwych włosach mojej rodzicielki obrzydliwie żółty odcień, który okazjonalnie wpada w zieleń albo pomarańcz, i w stylu awangardowym nieregularnie i chaotycznie przycinając jej włosy, upodabnia ją do stracha na wróble. Przyjaciółki na widok nowych konstrukcji na jej głowie głośno przełykają ślinę wraz z okrzykami przerażenia, a ona na przekór logice żyje w przekonaniu, że jej zazdroszczą.

Moim zdaniem koleś ledwo odróżnia ostrza nożyczek od ich uchwytu, a farbami bawi się jak dziecko w przedszkolu malujące słoneczko i eksperymentujące, jaki kolor wyjdzie po zmieszaniu farby zielonej z czerwoną, żółtej z fioletową i tak dalej.

Dziwnym trafem mamuśka nie funduje Pawłowi kazań na temat żywienia, opieki czy odzienia jej wnuczki, zakładając, że to matka jest odpowiedzialna za wszystko. Zupełnie jakby ojciec po uwolnieniu zwycięskiego plemnika mógł zapomnieć o potomstwie do czasu, aż w wieku osiemdziesięciu lat, uwieszony na balkoniku, będzie oczekiwał od latorośli wsparcia.

Mam dość. W panice przechodzę do punktu drugiego, czyli opcji zabrania Poli z sobą do pracy i upchnięcia w gabinecie psychologa albo w bibliotece.

– Pola, szybko, ubieraj się!

– Ale po co?

– Jedziesz ze mną do pracy.

– Muszę?

– Nie możesz sama zostać w domu, skoro tak źle się czujesz.

– Nic mi nie będzie.

– Nie ma mowy! Mam tylko trzy lekcje, więc zaraz wrócimy.

– Ale ja się tam będę potwornie nudzić.

– Jezu, spakuj książkę, laptop, co tylko chcesz, tylko błagam cię, pospiesz się, bo nie mogę się spóźnić.

Gnam do kuchni przygotować śniadanie składające się z kanapki z masłem i garści biszkoptów, które upycham do torebki. Nie mam żadnych sucharków, ale to musi Poli wystarczyć. Sama popijam w biegu czarną kawę i po chwili mocowania się z laptopem, który jak na złość nie chce się zmieścić do torby, gnamy do mojej szkoły. Wpadam zdyszana tuż przed dzwonkiem na przerwę i zastanawiając się, gdzie małą zostawić, wbiegam do pokoju nauczycielskiego.

– O, a kogo my tu mamy? – Germanistka Anka, najbardziej wścibska z całego grona pedagogicznego, wietrząc sensację, materializuje się obok nas.

– Cześć, Pola się rozchorowała i musiałam ją zabrać ze sobą.

– Nie miałaś jej z kim zostawić? Moja biedaczka, jaka ty jesteś śliczna, chyba po tatusiu, a te oczy!

Gdybym jej dobrze nie znała, dałabym się zwieść jej słodkim słówkom, które najwyraźniej roztapiają moją córkę.

– Anna, przepraszam, ale muszę zaprowadzić Polę do biblioteki.

– Ale po co? Ja mam teraz okienko i z przyjemnością zajmę się tak pięknym stworzeniem. Co, mała? Posiedzisz z ciotką?

– Chętnie.

Jestem w stanie przedwylewowym, gdy wyobrażam sobie, jak przez najbliższe czterdzieści pięć minut z mojej córki będą wyciągane najgłębsze sekrety rodzinne, jak będzie indagowana i zachęcana, by o naszej rodzinie opowiedzieć coś więcej, najlepiej o pikantnym posmaku.

– Sorry, ale już się umówiłam z Kaśką z biblioteki – łżę jak pies.

– A to ciekawe, bo jest na zwolnieniu lekarskim. – Anka z satysfakcją wbija we mnie szpile spojrzenia, a ja robię wszystko, by utrzymać pion i nie zacząć się kulić.

– Żartujesz? Nic nie wiedziałam, pewnie zapomniała mi powiedzieć.

– Pewnie tak. – Anka tryumfuje. – To co, moja mała, jesteśmy zdane na siebie.

– Pola miała czytać lekturę i zabrała…

– Oj tam, oj tam. Lektura nie zając, nie ucieknie. A skoro można miło spędzić czas, to poczytasz sobie w domu, prawda?

Nie mam wyjścia i muszę zostawić je razem, udaje mi się tylko szepnąć Poli, że ta „ciocia” Ania wcale nie jest taka fajna, jak się wydaje, i że będzie ją o wszystko wypytywać i żeby nie mówiła za dużo.

– Pola, jak nie daj Boże, poczujesz się gorzej, poproś ciotkę o komórkę i zadzwoń do mnie, to wyjdę z lekcji.

– OK.

– Dasz sobie radę?

– Mamo, nie martw się.

– Spokojnie, poradzimy sobie. Chodź, kochana, kupiłam pyszne ptysie.

Anka popycha małą do swojego stolika w kącie pod oknem, co jest strategiczną pozycją, z której swobodnie można obserwować cały pokój nauczycielski, nie mając nikogo za plecami.

– Pola może jeść tylko biszkopty, ma problem z żołądkiem.

– Dobry ptyś jeszcze nikomu nie zaszkodził. Ja jem je codziennie i zobacz, jak wyglądam.

Pomijam jej szeleszczące słowa i licząc na rozsądek latorośli, apeluję:

– Pola, pamiętaj, że jesteś na diecie.

– Tak, mamo, przecież wiem.

Rzucam okiem na znienawidzoną germanistkę i nie mogę oprzeć się wrażeniu, że spoglądam na gigantycznego ptysia, któremu fałd tłuszczu wylewa się nad paskiem spodni, a cekiny gęsto naszyte na szarą bawełnianą bluzkę lśnią jak cukier puder. Otrząsam się z nieapetycznej wizji i ruszam do drzwi.

– Bądź grzeczna, pa.

– Cześć, mamo.

Nie mogę skupić się na lekcji, dręczona myślą o tym, z czego zwierza się właśnie moja córka. Czy opowiada o naszych kłótniach z Pawłem, czy ogranicza się do wyznania, jak płakałam, gdy odchodził. A może wywleka historię romansu babci Heleny, która ze wspólnych wakacji wróciła z narzeczonym Rafałem. Pocę się i co rusz zerkam na wiszący nad drzwiami zegar, którego wskazówki nie posuwają się do przodu. Mam nieodparte poczucie, że czas stanął w miejscu i czyha na moją zgubę, pokazując mi wielki czerwony język.

Wreszcie lekcja dobiega końca i mogę zbiec na dół, by sprawdzić, co porabia moje indagowane dziecko. Najwyraźniej przesłuchanie dobiegło końca, bo zadowolona Anka siedzi przy stoliku, popijając kawę, a Pola pałaszuje słodkie ciastko z kremem, brudząc buzię czekoladową polewą.

– Pola, przecież bolał cię brzuch!

– Ale już czuję się lepiej. Ciocia Ania powiedziała, że od jednego ptysia jeszcze nikt nie umarł.

– Może ci się znowu zrobić niedobrze.

– Ciocia Ania powiedziała, że czasami trzeba klin wybić klinem, i ten ptyś jest takim klinem, który wybije ze mnie złe samopoczucie.

– Przedziwna teoria. – Piorunuję Ankę wzrokiem, ona jednak właśnie zajęła się studiowaniem nagłówków gazety porzuconej przez kogoś na stoliku obok. – Skoro mnie nie słuchasz, to nie przychodź potem z płaczem, że jesteś chora.

– Mamuś, spokojnie, nic mi nie będzie.

Nie czuję się uspokojona. Dwie kolejne lekcje wloką się równie niemrawo jak ta pierwsza. Jedyna różnica polega na tym, że już się tak nie stresuję. Po pierwsze, Anka poszła na własne zajęcia, po drugie, już pewnie wyciągnęła z mojego dziecka wszystko, co chciała. Że też musiałam na nią wpaść.

Jak było do przewidzenia, Poli w drodze do domu robi się niedobrze. Nie pomaga zmiana miejsca w samochodzie i przesiadka z tylnej kanapy na przednie siedzenie. W połowie drogi na deskę rozdzielczą, dywanik, gałkę biegów i fotel wypływa pozostałość po niestrawionym ptysiu, a Pola z białej robi się zielona. W domu okazuje się, że na domiar złego ma gorączkę i cała dygocze. Nie mam siły i sumienia robić jej wyrzutów, raczej powinnam zganić idiotkę Ankę, ale ona i tak z pewnością by nie zrozumiała, w czym rzecz. W końcu dochodzę do wniosku, że najzdrowszym i najwłaściwszym byłoby wybranie punktu czwartego i zostawienie dziecka samego w domu.

2

Pola choruje przez tydzień. Amplituda gorączki w ciągu dnia jest niewielka, za to wieczorem i nad ranem kołysze całym organizmem z podwójną siłą, dobijając niemal do czterdziestu stopni. Paweł niefortunnie poinformowany o chorobie małej dzwoni z lekarskimi poradami każdego dnia, zupełnie nic nie wnosząc do procesu zdrowienia. Narzuca się z irytującymi radami w stylu: że mała musi regularnie przyjmować leki, brać probiotyk, jeśli łyka antybiotyk, że nie powinnam przesadzać z ogrzewaniem domu, bo przy okazji mogę przegrzać i tak już rozpaloną córkę. Sam unika nas jak ognia, argumentując to tym, że absolutnie nie może narazić siebie i pośrednio pacjentów na kontakt z wirusem.

Nie wiem, jak natura to sobie wykombinowała, że my, matki, nie tylko nie obawiamy się zarażenia, lecz w dodatku podczas choroby dziecka same na nią nie zapadamy, zogniskowane na samarytańskiej potrzebie niesienia ulgi i pomocy dziecku.

Krzątam się między kuchnią, domem, szkołą, korepetycjami i manewruję tą wyładowaną taczką tak, że po dwóch dniach staję się samowystarczalna i już nie wydzwaniam do nikogo z prośbą o pomoc.

Pola niemrawo wraca do zdrowia, przytłoczona ilością lekcji i zadań, które musi nadrobić do szkoły. Jestem równie przerażona i wiem, że najbliższy weekend spędzimy pochylone nad podręcznikami i zeszytami.

Tymczasem teściowa realizuje swój podstępny plan i niby od niechcenia umawia się z nami, to znaczy ze mną i Elżbietą, w kameralnej knajpce w centrum miasta. Nie mam wątpliwości, że zaraz po tym, jak zajmiemy stolik, poderwie się spanikowana, oświadczy, że o czymś zapomniała, i zostawi nas samym sobie.

Nie przepadam za Elą, która zachowuje się jak królowa Elżbieta i patrzy na wszystkich z góry. Wychowana w kulcie młodszego dziecka, Kinder niespodzianki ostatnich przedmenopauzalnych miesięcy, wyrosła na stworzenie tyleż pewne siebie i zarozumiałe, co życiowo otępiałe i pozbawione ikry. Przekonanie o własnej wyjątkowości skutecznie wycięło z jej życia znajomych, którzy nie byli w stanie spełnić jej ambitnych towarzyskich oczekiwań. Sprowadzało się to do nieustannej analizy, kto, co i gdzie powiedział, kto powinien do kogo zadzwonić i kto winien złożyć rewizytę. Przy okazji stworzyła własny dress code i protokół, w którym brakuje tylko czołobitnych ukłonów i dygania.

Z tym większą niechęcią przygotowuję się do dzisiejszego spotkania. Plan jest opracowany w najmniejszych szczegółach. Teściowie przyjeżdżają do mnie, teść zostaje z Polą, ja z teściową jedziemy moim samochodem do knajpy i, jak podejrzewam, teściowa po chwili zniknie, by wrócić taksówką do mojego domu… a ja spędzę koszmarną godzinę w koszmarnym towarzystwie.

Przez chwilę zastanawiam się, w co się ubrać. Pękająca w szwach szafa, z której kaskadami wylewają się kolorowe sukienki, zestawy bluzek i koszul, tym razem nie ma nic do zaoferowania. Nie znajdę w niej, zwłaszcza po tym, jak przybrałam pięć kilogramów, stylowego kostiumu czy małej czarnej na każdą okazję z odpowiednio brylantową metką ukrytą między szwami. Wreszcie się poddaję i dochodzę do wniosku, że nie ma najmniejszego znaczenia, co na siebie naciągnę, bo przy idealnie skrojonym i odszytym kostiumie Elżbiety z najnowszej kolekcji Prady czy innego Gabbany i tak wypadnę skromnie i pospolicie.

Porzucam odzieżowe dywagacje i decyduję się na czarne spodnie rurki z tkaniny udającej dżins i białą bluzkę z falbaną, którą dwa sezony wcześniej kupiłam w COS-ie w Starym Browarze. Nie wyglądam najszczęśliwiej, co w tej sytuacji zupełnie mnie nie dziwi. Zadaję szyku wielkimi złotymi kolczykami od Orskiej i niebotycznie wysokimi szpilkami, które w lepszych czasach przywiozłam z wypadu z Pawłem do Paryża, a które mimo wielu lat noszenia nie straciły ani na fasonie, ani na wygodzie.

Właśnie przeciągam ostatnimi długimi ruchami mascarą po rzęsach, irracjonalnie otwierając przy tym usta, gdy pod dom podjeżdża mały czarny mercedes teściowej. Nim zbiegnę na dół, żeby im otworzyć, krzyczę do córki:

– Pola, wychodzę! Przyjechali dziadkowie, chodź się przywitać!

– Zaraz…

– Nie zaraz, tylko teraz!

– No dobra, nie złość się.

– Nie złoszczę się, ale nie wypada, żeby dziadkowie czekali, chodźże wreszcie.

– Dobra, już idę.

Pola wyłania się ze swojego pokoju, dziwnie zaczerwieniona na twarzy z błyskami w oczach, co budzi mój strach, że znowu jest chora.

– Dobrze się czujesz?

– Tak, a dlaczego?

– Tak tylko pytam. Masz dziwne wypieki.

Lęk, że znowu zapadamy się w kolejną chorobę czy złe samopoczucie, zachowuję dla siebie. Uważnie przyglądam się małej, zastanawiając się, czy to nie pierwsze objawy szalejącej w mieście grypy żołądkowej.

– A będę mogła hodować mrówki?

– Że co?

– No wiesz, mrówki. Kupuje się takie specjalne formikarium i w nim trzyma się królową, a potem ona składa jajeczka…

Nie dość, że nie znałam tak egzotycznego pojęcia jak formikarium, to w dodatku nawiedza mnie wizja łażących po całym domu kolonii mrówek. Oczywiście to nie pora dyskutować na ten temat, więc z uśmiechem proponuję, że porozmawiamy o tym, jak wrócę.

– Ale się zgodzisz?

– Pogadamy, zobaczymy.

– Oj, mamo, jak tak mówisz, to już wiem, że nic z tego nie będzie.

– Nie zakładaj najgorszego. Jeśli mnie przekonasz do pomysłu i zagwarantujesz, że to dziadostwo nie rozlezie się po chałupie…

– To nie żadne dziadostwo, tylko najinteligentniejsze zwierzęta, jakie żyją na ziemi. Nie wiem, czy wiesz, że…

– Halo, wyhamuj, kochanie, pogadamy później, bo teraz nawet trudno mi się skupić na tym, co mówisz.

Córka, zadowolona, że znikam z pola widzenia i będzie mogła zająć się sobą, bez marudzenia na temat lekcji, usiłuje ponownie zaszyć się w swoim pokoju.

– Wrócę za godzinę, może półtorej.

– OK.

– Nie otwieraj nikomu. Zresztą przecież dziadek z tobą zostaje, to jakoś dacie radę.

– Jasne, nie martw się, nie będę próbowała podpalić chaty ani nigdzie nie wyjdę.

– Mam nadzieję. – Uśmiecham się pod nosem, bo wiem, że moje ułożone dziecko nawet nie wpadnie na taki pomysł. – Gdyby coś się działo, zadzwońcie do cioci Kasi, uprzedziłam, że wychodzę na chwilę.

– Mamo, spoko, dam sobie radę.

– Wiem, kochanie, ale wiesz, na wszelki wypadek warto mieć jakieś wyjście awaryjne.

– Czy ty zawsze musisz panikować?

– Najwyraźniej i musisz się do tego przyzwyczaić. Lepiej panikować zawczasu, niż potem żałować…

– Wiem, znam te twoje śpiewki.

– Pola! – wołam, udając oburzenie.

– Mamo, przecież nie mam trzech lat.

– Wiem, ale nieszczęścia i wypadki chodzą też po dorosłych.

– Idź już, bo się spóźnisz.

– Pa!

Teść wchodzi niespiesznie do domu i od razu zostaje napadnięty przez wnuczkę, która każe mu natychmiast wdrapać się na piętro. Na buzi małej wykwita zadowolenie, że wreszcie znalazła potulnego słuchacza, który dla świętego spokoju wysłucha prelekcji o hodowli, użyteczności i strategiach wszędobylskich robaków. Przez nanosekundę zastanawiam się, czy mrówki to robaki. Zaraz jednak skupiam się na tym, jaki dobrać jedwabny bądź udający jedwab szalik, i wreszcie decyduję się na wściekły róż, który ma mi dodać animuszu. Owijam go niedbale dwa razy wokół szyi i macham siedzącej w samochodzie teściowej.

Wychodzę. A zanim wyjdę, upewniam się, że wszystkie okna na parterze, zwłaszcza balkonowe, są zamknięte, że kuchenka jest wyłączona i że kabel żelazka nie dotyka jego nagrzanej stopy. Mimo wyjmowania rzeczy z pralki zaraz po skończeniu prania, równego rozwieszania na suszarce i starannego wyprasowania większość koszul domaga się odświeżenia gorącą parą tuż przed włożeniem, a ja jak zwykle rozkładam deskę do prasowania w salonie na ostatnią chwilę, a potem się stresuję, czy po moim wyjściu gorące jeszcze żelazko nie puści domu z dymem. Tym razem wszystko jest w porządku. Zamykam drzwi, przekręcam klucz, upewniam się, szarpiąc za klamkę, że zamek trzyma, i wreszcie z westchnieniem rezygnacji witam się z teściową.

– Dzień dobry.

– Cześć, kochanie.

Sprawa musi być gruba, skoro po raz pierwszy zostaję nazwana przez starszą panią „kochaniem”.

– Tak sobie pomyślałam, że może pojedziemy moim samochodem.

– A dlaczego? Boisz się ze mną jeździć?

– Nie, skąd. Tylko podejrzewam, że będzie mama usiłowała zostawić nas same…

– Może się tak zdarzyć.

– No właśnie. To może lepiej będzie, jak mama wróci sobie spokojnie taksówką. A ja jeszcze będę musiała podjechać na chwilę do szkoły, bo zapomniałam zabrać klasówki do sprawdzenia.

– Jak chcesz, w sumie jest mi to obojętne.

Ląduję za kierownicą samochodu, a teściowa, zajmując siedzenie obok, trajkocze o tym, jak bardzo nie może się pogodzić z wyborem córki, i opowiada kolejne farmazony wyczytane w internecie: a to, że ludzie o TYM kolorze skóry wydzielają bardziej śmierdzący pot, a to, że nie przywiązują się do żon i zazwyczaj chętnie zamieniają je na nowe, że pojęcie monogamii dla nich nie istnieje, i tak w kółko.

Najchętniej, korzystając z tych kilku wyrwanych chwil, zostawiłabym panią Irenę w knajpce z córką, a sama pojechałabym na plotki do Joli. Tymczasem zagryzam dolną wargę i podświadomie zaczynam się stresować. Daję sobie emocjonalnego plaskacza i tłumaczę jak terapeuta pacjentowi, że nic mi nie grozi, nikt mnie nie zrani i nie mam się czym przejmować. Mimo to czuję się bardzo niekomfortowo i nieswojo. Im więcej dyrdymałów opowiada teściowa, tym bardziej zaczynam się niepokoić i wbrew rozsądkowi zastanawiać, czy jest w nich trochę prawdy. Z Elżbietą nie potrafię rozmawiać nawet o pogodzie, a co dopiero o życiowych zakrętach, które w gorącej i nieprzewidywalnej Afryce mogą ją zaskoczyć.

Jak na złość pada, więc ulice są opustoszałe i docieramy pod starą kamienicę, w której piwnicy mieści się urocza knajpka, piętnaście minut przed czasem. Zamiast wysiąść, przyczajamy się w samochodzie. Jakoś nie mam ochoty wydać się nadgorliwa i nadprogramowo zaangażowana. Biorąc pod uwagę, że w dobrym tonie będzie spóźnić się pięć minut, mamy przed sobą jakieś dwadzieścia minut czekania.

– Wiesz, niedobrze by wypadło, gdybyśmy razem weszły do lokalu.

– W sumie chyba tak.

– Może pójdę do księgarni tu za rogiem, bo i tak miałam kupić pewną książkę, a ty sobie tu poczekasz. No, chyba że wolisz wejść do środka.

– Nie, poczekam.

– W takim razie ja znikam i widzimy się za chwilę. Tylko nie zdradź się z tym, że się wcześniej namówiłyśmy.

– Skąd, Ela by nas znienawidziła.

– Właśnie, właśnie.

Starsza pani, walcząc z małym składanym parasolem, znika, a ja się zastanawiam, czy też mogłabym gdzieś pójść. Czasu jest jednak zdecydowanie za mało, żeby wyskoczyć do pobliskiego centrum handlowego, a zbyt dużo, by wybrać się na spacer, nie narażając się na zmoknięcie i przewianie. Z braku laku sięgam po leżące między siedzeniami „Zwierciadło” i od niechcenia przeglądam kolorowe czasopismo. Jednak jestem w takim momencie życia, że nie potrafię skupić się na niczym, nawet na wywiadach z nietuzinkowymi ludźmi. Po chwili dochodzę do wniosku, że na płaszczyźnie odzieżowo-kosmetycznej nie jest w stanie nic mi zaoferować i skupiam się na dziale psychologicznym, gdzie akurat szeroko omawiany jest problem inicjacji seksualnej nastolatków. Mam wrażenie, że w tej materii nic się nie zmieniło od okresu mojego dojrzewania, i zniechęcona odkładam pismo.

Włączam radio, ale tylko rozdrażniają mnie krzykliwe reklamy i wreszcie dochodzę do wniosku, że zachowuję się jak rozchwiana emocjonalnie smarkula, która boi się konfrontacji z rzeczywistością.

Wysiadam z samochodu, rozkładam parasol i truchcikiem, uważając, by się nie przewrócić na mokrym i śliskim chodniku, przebiegam dzielącą mnie od restauracji odległość. Niemal wpadam na kelnera, który z zaplecza taszczy wielki baniak z wodą, i gwałtownie wyhamowując, łapię kilka głębszych oddechów.

Powoli wchodzę do głównego pomieszczenia i rozglądam się po wolnych stolikach, nie mogąc zdecydować się na wybór. Nie jestem pewna, czy, zważywszy na temat naszej rozmowy, lepiej usiąść bliżej pustego baru, czy w oświetlonym choinkowymi lampkami kącie, gdzie stoi osamotniony stolik z trzema krzesłami – każde z innej epoki i parafii. Wreszcie decyduję się właśnie na ten i zasiadam plecami do ściany, tak by widzieć całą salę i wejście. Zamawiam czarną herbatę z cytryną, cynamonem, miodem i konfiturą z płatków róży, uświadamiając sobie przy tym, że czas orzeźwiających letnich napoi minął nieodwracalnie. Jeszcze chwila, a w knajpach zaczną serwować grzane wino i piwo. Na myśl o zimie i wietrze robi mi się słabo. Tak bardzo nienawidzę tej pory roku, która po tegorocznej fali upałów wydaje się szczególnie nie na miejscu, na dodatek to pierwszy sezon zimowy bez Pawła w domu, co będzie się przekładać na konieczność porannego odśnieżania podjazdu.

Grzeję dłonie o gorącą szklankę i rozważam, czy powinnam wezwać kogoś do zakręcenia wody w kranach w ogrodzie, czy mogę zrobić to sama. Zupełnie nie wiem, na czym ma polegać ta operacja i czy oznacza to na przykład zakręcenie jakiegoś dodatkowego kurka w garażu. Oczywiście moje rozważania nie mają najmniejszego znaczenia, bo i tak nie wiedziałabym, gdzie owego zaworu szukać i jak on wygląda.

Nachodzą mnie też niespokojne myśli o tym, że kończy się drewno do kominka i za chwilę trzeba będzie zgrabić liście w ogrodzie, co zawsze robiliśmy we dwójkę, a teraz nie mam na to najmniejszej ochoty.

Może powinnam się przełamać i zadzwonić do Pawła, żeby zajął się tymi prozaicznymi sprawami? Niestety źle pojęty honor nie pozwala mi na taki ruch, więc z rozwiązaniem owych prozaicznymi problemów najprawdopodobniej będę musiała uporać się sama.

Nim dopiję herbatę, pojawia się pobladła teściowa. Dopiero teraz odnotowuję, że jest jak zwykle nienagannie ubrana w bladoróżowy kostium, którego odcień przyjemnie koreluje z jej ciemnymi włosami, podkreślając cerę. Nie wiem, jak ta kobieta to robi, że jej włosy, ciągle farbowane na inny kolor i poddawane działaniu takiej ilości chemii, nadal utrzymują się na głowie i na dodatek wyglądają tak zdrowo. Starsza pani rozgląda się niepewnie, podchodzi do mojego stolika i opada na krzesło.

– I co? Jest już?

– Elżbieta? Nie, nie widziałam jej jeszcze.

– To dobrze. Myślałam, że może poszła do toalety. W takim razie muszę ci powiedzieć jeszcze kilka rzeczy. Wiesz, dobrze by było, żebyś te kwestie również poruszyła w rozmowie.

– Tak? – pytam zaniepokojona.

Nim jednak dowiem się, czego owe kwestie dotyczą, do restauracji wkracza żołnierskim krokiem, wyprostowana jak struna, w zielonej, przylegającej do ciała dzianinowej sukience moja szwagierka. W mocnym makijażu i włosach spiętych na czubku głowy w kitkę wygląda na podminowaną, co nie wróży niczego dobrego.

– Dzień dobry. Więc tu jest ta narada. – Podaje mi zimną, kościstą i pozbawioną energii rękę, jednocześnie z wyrzutem spoglądając na matkę.

– Nie wiem, kochanie, o czym mówisz, z pewnością to nie żadna „narada”. Chciałam się z wami spotkać na herbatce i to wszystko.

– Jakoś wcześniej nie miałaś takiej potrzeby.

Ela przysiada lewym pośladkiem na skraju krzesła i przyjmuje taką pozycję, jakby w każdej chwili miała się zerwać i uciec. Nachodzi mnie refleksja, że to do niej niepodobne i że między paniami musi być jednak grubsze nieporozumienie, które prawdopodobnie nie sprowadza się tylko do koloru skóry potencjalnego zięcia.

– No widzisz. Człowiek się starzeje i zbiera mu się na sentymenty. Czego się napijecie, dziewczynki?

W tej atmosferze mam ochotę zamówić setę z galartem, ale z gracją się powstrzymuję i proszę o jeszcze jedną herbatę. Elżbieta najpierw się kryguje, a wreszcie za namową matki i kelnerki zamawia cappuccino. Teściowa, która nie planuje zagrzać tu dłużej miejsca, prosi o podwójne espresso, a ja z rozbawieniem się zastanawiam, pod jakim pretekstem w popłochu nas opuści.

Przez chwilę w milczeniu przyglądamy się sobie spod przymrużonych powiek, umykając przed spojrzeniem sobie prosto w oczy, i nie wiemy, jak rozpocząć tę rozmowę. Wreszcie teściowa, udając, że wcześniej się nie spotkałyśmy, pyta, co u Poli i z kim została.

– Pola ma nową fazę. Wymyśliła, że będzie hodować mrówki i teraz siedzi pewnie w internecie, sprawdzając, co jest niezbędne, żeby założyć hodowlę.

Ela wydyma usta i z dezaprobatą oświadcza:

– Ta twoja córka ma dziwne pomysły.

Aż się zapowietrzam, bo mówi to ktoś, kto w najbliższych miesiącach w przerwach między zbieraniem manioku i sorgo będzie hodował i doił kozy. Milczymy. Teściowa wierci się i kręci, a w jej głowie kłębią się zapewne początki zdań, które mogłaby wypowiedzieć, żeby rozładować przyciężką atmosferę. Najwyraźniej żadne z nich nie pasuje jednak do okoliczności. Nie mam zamiaru niczego ułatwiać, tym bardziej że sama nie czuję się szczególnie szczęśliwa w położeniu, w którym się znalazłam.

Wreszcie teściowa zagaja:

– Co robicie w najbliższą sobotę?

Nagle staję się czujna. W duchu niczym surykatka staję wyprostowana i wyciągam szyję, niepewna, do czego zmierza starsza pani.

– Umówiłam się na kolację z Ahmedem. – Ela wyzywająco spogląda na matkę, wydymając krwiście czerwone usta, najwyraźniej oczekując gromów w oczach rodzicielki.

Ta jednak tylko zaciska szczęki i ogniskuje uwagę na mnie.

– A ty? Masz jakieś plany?

Nie wiem, co we mnie wstępuje, że zamiast uprzejmie, życzliwie się uśmiechnąć, w przypływie źle pojętej szczerości wyrzucam z siebie litanię tego, co zajmie pojutrze moją uwagę.

– Muszę zgrabić liście w ogrodzie, wstawić co najmniej dwa prania, czeka mnie sprzątanie, sterta prasowania, na historię musimy zrobić drzewo genealogiczne, zupełnie nie wiem po co, skoro robiłyśmy je rok temu, zawołać kogoś, kto wie, jak zakręcić wodę w ogrodzie, no i oczywiście ugotować obiad. Potem jestem wolna, a dlaczego mama pyta?

Obie kobiety spoglądają na mnie wytrzeszczonymi oczami. Zapewne wizualizowały sobie mnie w sobotę przepełzającą z książką i lampką wina z szezlongu, którego nie posiadam, na kanapę, a z kanapy na fotel.

– Yyy, bo w przyszłym tygodniu mam imieniny i chciałam was zaprosić na wczesną kolację.

– A, czyli z listy rzeczy do zrobienia odpadłoby mi gotowanie – mówię ponuro, zupełnie nie mając ochoty na tête-à-tête z rodziną Pawła.

– Jeśli znajdziesz czas… Mam nadzieję, że do nas wpadniecie. Oczywiście nie kłopoczcie się prezentem. Mam wszystko i o niczym nie marzę.

Pewnie w myślach dodaje, że jedynym jej marzeniem jest usunięcie Ahmeda z pola widzenia jedynej, wychuchanej córki, ale ma tyle taktu, żeby nie mówić tego głośno.

Liczę w myślach do dziesięciu i głębiej oddycham. Czuję przyjemne pieczenie, gdy żebra rozsuwają się do granic możliwości. Mimo że walczę z sobą całą dostępną mi mocą, wiem, że jeszcze chwila, a niepokojąca wilgoć pojawi się pod moimi powiekami.

– Przepraszam, chyba jestem trochę sfrustrowana po niespodziewanym odejściu Pawła i to wszystko mnie przerasta. Nie chciałam być niegrzeczna. Oczywiście z przyjemnością wpadniemy na kolację. – Dostrzegam ulgę w ich oczach. I jestem z siebie bardzo dumna. Udało mi się nie rozkleić, nie rozpłakać i nie pokazać, jak bardzo jestem zagubiona i jak bardzo mam dość bycia samotną matką.

– W takim razie zapraszam na osiemnastą.

– Dziękuję, będziemy.

– A ty, Elżbieto?

– Jeśli zniesiesz obecność mojego narzeczonego.

Pani Irena tężeje, a na jej szyi wykwita nieelegancka sieć grubych, podsiniałych żył i ich pomniejszych dorzeczy.

– Porozmawiamy o tym jeszcze.

Ela najwyraźniej tylko na to czekała. Podrywa się z krzesła, niemal przewracając dopiero co przyniesione gorące cappuccino. Stoi, górując nad nami, z dłońmi wbitymi w blat stołu, miotając oczami błyskawice.

– Nie mamy o czym rozmawiać. Albo wreszcie zaakceptujesz to, że jestem z Ahmedem, albo przestaniemy się spotykać. Naucz się wreszcie szanować moje wybory.

– Ależ szanuję.

Teściowa ponownie purpurowieje, a ja zaczynam mieć coraz poważniejsze obawy, że dzisiejsze spotkanie zakończy się wylewem albo innym nieszczęściem.

– Właśnie widzę! Niby zależy ci na moim szczęściu, a gdy wreszcie znajduję je w ramionach Ahmeda, nagle nie podoba ci się ich kolor!

– Nie rób scen.

– Będę robiła to, na co mam ochotę! I nie myśl sobie, że odpuszczę.

Pobladła teściowa niespokojnie rozgląda się po sali, upewniając się, że nadal jesteśmy jedynymi gośćmi, i aksamitnym głosem zaczyna przemawiać jak do zestresowanego zwierzątka, które boi się spłoszyć.

– Kochanie, przecież nic złego nie miałam na myśli.

– Akurat.

Chciałam przez to tylko powiedzieć, że porozmawiamy o tym, czy przyjdziecie trochę wcześniej, żeby nam pomóc…

– Mamo, nie ściemniaj, nie kupuję tego!

– No dobrze, kochanie, mam z tym jeszcze trochę kłopotu, ale staram się zaakceptować twój wybór. Musisz mi wybaczyć, jeśli potrzebuję na to więcej czasu. I wcale nie chodzi o kolor skóry twojego chłopaka.

– Mam nadzieję.

I wtedy to się dzieje. Najwyraźniej wcześniej umówiony telefon wprawia w wibrację komórkę teściowej, która zaczyna z kimś, prawdopodobnie z teściem, rozmawiać półsłówkami.

– Tak?

….

– No co ty mówisz?

…

– O Boże, nic nie rób, zaraz przyjadę.

…

– Tak, tak, zaraz będę. – Rumieniec wypiera bladość i podrywa matkę Pawła z niewygodnego krzesła. – Dziewczynki, bardzo was przepraszam, ale muszę lecieć.

– Coś się stało? – Cień niepokoju kładzie się na twarzy Elżbiety.

– Tak, to znaczy nie. – Irena potyka się o rolujący się, nie najczystszy dywan, którym wyłożono podłogę. – Potem wam wyjaśnię, muszę biec.

– Mam się martwić?

– Nie, nie, Ela Nowakowska ma mały domowy problem. Nic takiego, ale sama sobie nie poradzi. – Nadmierne tłumaczenie zdradza kłamstwo, co nie przeszkadza teściowej w wypluwaniu z siebie kolejnych informacji. – Jej syn, wiecie, ten, co robi karierę, zachorował na raka. To znaczy nie do końca wiadomo, czy to nowotwór, ale wszyscy się zestresowali i trzeba jak najszybciej znaleźć kogoś, z kim można skonsultować jego stan. W dodatku Elżbieta rozpoczęła remont w domu i jest uziemiona przez obecność elektryków. A biorąc pod uwagę fakt, że nie mogła ich znaleźć i czekała na nich tyle miesięcy, nie sposób tak po prostu ich odwołać. Wiecie, jak to bywa z naprawami, najtrudniej o fachowca. Nawet jak człowiek ma pieniądze, to nie ma ich komu przekazać w zamian za drobną usługę. Znalezienie złotej rączki graniczy z cudem. – W czasie monologu teściowej udało się machnięciem ręki przywołać kelnera, mimo naszych protestów uregulować rachunek, przypudrować nos, by po szybkich i nerwowych pa, pa, pa… zniknąć.

Spoglądamy z Elżbietą na siebie niepewnie. Ona sprawia wrażenie wkurzonej, ja zaniepokojonej jej wkurzeniem.

– Nieźle to zaaranżowała. – Ela upija długi łyk cappuccino, które po dodaniu trzech łyżeczek cukru musi zbliżać się do ulepku, którego nie byłabym w stanie przełknąć. Spogląda na mnie spod ciężkich od tuszu, czarnych, długich rzęs, a ja czuję się coraz bardziej przyparta do muru i wmanewrowana.

– Myślisz? – Postanawiam przynajmniej jeszcze przez chwilę grać głupią.

– Oczywiście. Przecież nigdy nie zapraszała nas na pogaduchy.

– Może masz rację, choć nie wydaje mi się, żeby…

– Daruj sobie te kurtuazyjne pierdoły. Pewnie poprosiła cię, żebyś wybiła mi z głowy niechcianego zięcia.

Nie chcę mieć w niej jeszcze większego wroga i nie widzę powodu, dla którego nie powinnam odważyć się na szczerość. Wychodząc z założenia, że i tak nie mam nic do stracenia i że ten, kto wkłada palec w drzwi, zazwyczaj musi potem biec do chirurga, postanawiam powiedzieć prawdę:

– W sumie masz trochę racji.

– Co za przypał.

– Poczekaj, nie nakręcaj się.

– Jak mam wyluzować, skoro moja matka napuszcza na mnie nawet ciebie?

To „nawet” wbija się we mnie jak ostra igła i powoduje, że już nie mam zamiaru być miła ani szczególnie empatyczna. W rzeczywistości nic mnie nie obchodzą jej życiowe plany, to, gdzie i z kim spędzi najbliższe lata, nie mam duszy samarytanki, nie chcę zbawiać niezbawialnego świata i angażować się w nie moje wojny.

– Wypraszam sobie, nikt mnie nie napuszcza. Faktem jest, że miałyśmy podczas spotkania poruszyć temat Ahmeda, ale prawda jest taka, że mało mnie obchodzi, w jakiej lepiance będziesz mieszkać i z kim. Mam dość własnych problemów z twoim równie wyluzowanym i egoistycznym bratem. Myślisz, że nie mam co robić?

– To po co tu przyszłaś?

Teraz niemal na siebie wrzeszczymy.

– Bo prosiła mnie o to twoja matka.

– A ty tak nagle jej słuchasz?

– Nie, zwyczajnie zrobiło mi się jej żal!

– O, jaka dobrodziejka.

– Wyobraziłam sobie, że chodzi o Polę, i doskonale rozumiem jej strach o ciebie.

– Nie wtykaj nosa w nie swoje sprawy.

– Nie mam zamiaru.

– To świetnie.

Dyszymy jak dwa koguty po stoczonej walce, które toczą krew z poranionych łbów, a wszędzie ścielą się pióra. Być może potrzeba nabrania powietrza w płuca, a może zainteresowanie, jakie wzbudziłyśmy u personelu, który nagle zajął się pilnym sprzątaniem pobliskiego baru, na chwilę nas uspokajają. Spoglądamy na siebie jak bokserzy przed walką i to ja, o dziwo, mam odwagę odezwać się pierwsza:

– Ela, nigdy nie miałyśmy ze sobą kontaktu i jestem ostatnią osobą, która chciałaby cię pouczać czy oceniać. Sorry, niepotrzebnie uległam Irenie.

– No, niepotrzebnie.

– Pójdę już. – Sięgam po wiszącą na oparciu krzesła torebkę. Wokół panuje cisza, którą niespodziewanie przerywa kwilenie. W pierwszej chwili nie wiem, co się dzieje, a później dociera do mnie, że to Elżbieta walczy ze łzami, które wzbierają w niedający się powstrzymać potok. – Ela, nie płacz. – Jestem spanikowana. Nie wiem, co mam robić. Boję się jej dotknąć, bo między nami przez wszystkie te lata wyrosła jakaś niewidzialna, gruba ściana. W dodatku w torebce nie mam nawet chusteczek higienicznych, by ją poratować. Nie zastanawiając się, choć to wbrew etykiecie, wyciągam z serwetnika garść sztywnych, przezroczystych jak bibułka serwetek i wtykam w dłoń Eli.

Przyjmuje je z wdzięcznością i przez dłuższą chwilę towarzyszy nam seria naprzemiennych smarknięć i lamentów.

– Mam tego serdecznie dosyć! Najpierw trajkotanie wszystkich, że nie mam faceta, że mój zegar biologiczny tyka, że powinnam już mieć dziecko i dlaczego nie myślę o ciąży, że jakby co, mogę sobie zrobić in vitro, że czasu nie cofnę, że praca i kariera to nie wszystko, a jak się wreszcie zakochałam, to okazuje się, że ściągnęłam na rodzinę wstyd, że jestem nieodpowiedzialna i niepoważna.

– Nikt tak nie myśli.

– Jak to nie? A te wszystkie przyjaciółeczki matki? Mają TAKIE cudowne dzieci, które rodzą TAKIE cudowne nowe dzieci, prowadząc jednocześnie TAKIE poukładane prowincjonalne życie w tych swoich domkach na obrzeżach miasta. I tylko nikt nie wspomina o tym, jak się zdradzają, kłócą, rozwodzą i czasami nawet schodzą ponownie, bo oczywiście to wstyd ostatecznie się rozstać, jak leją dzieciaki, bo słabo się uczą w tych odrealnionych prywatnych szkołach.

– Ela, daj spokój. Po prostu mama się o ciebie martwi.

– Niby o co? O to, że mogę żyć inaczej, niż ona sobie założyła, o nie, przepraszam, wymarzyła?

– Chyba nie do końca o to chodzi.

– To o co?

– Że Ahmed różni się od nas kulturowo, że ma tak daleko rodzinę i korzenie, że to może się stać powodem twojego cierpienia.

– Bo nie będzie mnie lał, tak jak Nowakowski prał po pijaku panią Elżbietę?

– O czym ty mówisz? – Jestem w szoku i nie potrafię tego ukryć.

– O wielu rzeczach nie wiesz. Ci wszyscy idealni przyjaciele rodziców, którzy tworzą tak zacne grono… – długie, przeciągłe smarknięcie najwyraźniej sprawia, że jej myśli się rwą, a skonsternowana Ela spogląda na mnie wyczekująco – …o czym mówiłam?

– Chyba o tym, że nie do końca znam sekrety znajomych twoich rodziców.

– A, no właśnie.

– Ela, skup się na sobie i nie słuchaj gadania innych.

– Jak mam to zrobić, skoro wiecznie słyszę: on jest czarny, jak ty sobie wyobrażasz życie w Afryce, Afryka jest tak daleko, nie będziesz mogła ot, tak po prostu wsiąść w taksówkę i wrócić. Jakby każdy już założył, że będę chciała wracać!

– Wiesz, niewiele osób miałoby odwagę na taki krok.

– I co z tego?! Wiem, że dam radę i tylko to powinno się liczyć.

– Jasne, tylko to nie umniejsza stresu twoich rodziców.

– Dla nich niewyobrażalne jest to, że sypiam z kolorowym, że mogę mieć kolorowe dzieci i że mogę się wyprowadzić tak daleko.

– A ty byś się nie bała, gdyby twoja córka niespodziewanie oświadczyła, że zakochała się w Eskimosie i ma zamiar zamieszkać w igloo?

– To zupełnie coś innego.

– A moim zdaniem to zupełnie to samo, tylko w moim przykładzie panują zima i mróz, a w twoich planach pali słońce.

Ela przez chwilę mi się przygląda, zupełnie jakby niespodziewanie doszła do wniosku, że Ziemia jednak jest płaska, a nie okrągła, jak wmawiano jej przez lata edukacji.

– Chyba nigdy tak o tym nie pomyślałam.

– Widzisz? – Przepełnia mnie zadowolenie, że potrafiłam znaleźć tak trafne porównanie, i przez chwilę pozwalam sobie na migotliwą refleksję, że jednak jestem bardzo mądrą kobietą. Oczywiście nim iskra intelektu rozbłyśnie jasnym światłem, uświadamiam sobie, że w zasadzie nie mam więcej nic mądrego do powiedzenia. Dlatego pytam: – Jesteś pewna swojej decyzji?

Czar pryska i Elżbieta patrzy na mnie z wyrzutem.

– Też chcesz mi prawić kazania?

– Oszalałaś? Twój cyrk, twoje małpy. Pytam, czy jesteś pewna, że chcesz na stałe przeprowadzić się do Kenii. Ja bym miała cykora.

– Będę tam, gdzie Ahmed.

– Ela, nie podważam twojej decyzji. Pytam, czy się tak po ludzku nie boisz. Pewnie będziesz jedyną białą w okolicy, oni mają swoje zasady i religię, która nie do końca idzie w parze z naszą tradycją.

– Myślisz, że się nad tym nie zastanawiałam? Oczywiście, że mam cykora, tym bardziej że nie będziemy mieszkać w mieście, tylko na zabitej dechami wsi.

– Właśnie o tym mówię.

– A mam jakieś inne wyjście? Skoro się kochamy i chcemy być razem, to raczej nie mam wyboru.

– A nie myśleliście o zamieszkaniu w Polsce?

– Pewnie słyszałaś, że Ahmed jest lekarzem i zaciągnął w stosunku do rodziny i przyjaciół, którzy pomogli mu sfinansować wyjazd na studia, dług wdzięczności. Wszyscy tam na niego czekają, chyba rozumiesz?

– A nie można po prostu oddać im kasy?

– Proponowałam takie rozwiązanie, ale Ahi nie chce o tym słyszeć. Honor to dla niego rzecz święta.

– Kurde, mimo wszystko nie wiem, czy miałabym tyle odwagi. Nie boisz się zamiany garsonek i sukienek na szarawary czy co tam się nosi?

– Pewnie myślisz też, że mam zamiar mieszkać w szałasie?

– Sorry, może trochę mnie poniosło, ale nie mogę sobie wyobrazić zamiany twojego wygodnego życia na egzystencję nieprzewidywalną i pozbawioną elementarnych wygód. Jesteś pewna, że on nie ma tam na miejscu kilku żon?

– Jeśli się nie mylę, to do niedawna sama byłaś pewna, że Paweł nie bzyka się na boku.

– Masz rację. Tylko jeśli on zabierze ci paszport, to w dziczy niewiele sama zdziałasz.

– Ahmed taki nie jest. W duchu jest Europejczykiem.

– Wiesz, to się tak wydaje, a potem różne szydła wychodzą z worka.

Elżbieta dopija zimne cappuccino i zamawia sok pomarańczowy, co może świadczyć o tym, że nie ma zamiaru kończyć rozmowy. W sumie po raz pierwszy, od kiedy się poznałyśmy lata temu, jej obecność mi nie ciąży. Nie żebyśmy od razu plotły sobie warkocze, ale z pewnością nie obrzucamy się seriami oceniających spojrzeń.

– Dobra, powiem ci, ale to nie może wypłynąć podczas rozmowy z rodzicami.

– Wiesz, że nie mam powodu powtarzać im twoich sekretów.

– Jestem w ciąży.

– Co? – Usiłuję zachować spokój, ale nie potrafię się opanować i gałki oczne niemal wyskakują mi z oczodołów. Sądziłam, że co jak co, ale przedślubna ciąża u tej konserwatywnej kobiety nie wchodzi w rachubę. Oczywiście cisną mi się na usta idiotyczne pytania, jak to się stało, czy to planowali, czy się nie zabezpieczali, ale słabowitą resztką woli udaje mi się ściągnąć wodze ciekawości i zmilczeć.

– Niezły przypał.

Nie sądziłam, że poukładana Elżbieta zna takie słowo, a tymczasem użyła go już po raz drugi, i zastanawiam się, co powiedzieć. Jedyne, na co wpadam, to pytanie, który to miesiąc.

– Piętnasty tydzień, ciąża mnoga, niezagrożona.

– Jak to mnoga? – Jeszcze przed chwilą sądziłam, że nic nie będzie w stanie wyprowadzić mnie bardziej z równowagi, a tu coś takiego!

– Na szczęście tylko bliźniaki, ale i tak jestem w szoku. To ostatnie, co planowałam w życiu. Nigdy nie myślałam o zakładaniu rodziny, z dziećmi, psami i świnkami morskimi, w ogóle nie znoszę dzieciaków.

– Jest szansa, że swoje polubisz.

– Liczę tylko na to, bo w przeciwnym razie zwariuję.

– Może jednak powinnaś powiedzieć rodzicom?

– Żeby dostali szału?

– Właściwie nie wiem, co mam ci doradzić.

– Nie proszę cię o rady.

– Tak, jasne, źle się wyraziłam. To oczywiście twoje życie i twoje decyzje.

– Mam tylko nadzieję, że wszyscy to uszanujecie.

– Ela, przecież wiesz, że nic mi do tego. Rób, co chcesz, gdzie chcesz i jak chcesz. Gdybyś jednak czegoś potrzebowała, wal śmiało.

– Dzięki, ale raczej się obejdzie.

Choć nie mówię tego głośno, też mam taką nadzieję. Nie wyobrażam sobie wysyłania paczek żywnościowych do Kenii ani zostawiania odzieży po Poli, która w ocenie Elki nigdy nie jest dość ładnie i stylowo ubrana. Dzieciaki będą dzieliły lata świetlne, ale przez ten czas moda zatoczy pewnie ze trzy kręgi, więc może jednak wpasujemy się we wspólne gusta.

Siedzimy jeszcze przez chwilę, wymieniając pomniejsze uwagi, które przez optymistę mogłyby zostać uznane nawet za uprzejmości, i wreszcie rozchodzimy się każda w swoją stronę. Ona pewnie wraca do stęsknionego Ahmeda, ja natomiast wpadnę w sidła równie stęsknionych nowinek teściów.

Wychodzę przed knajpkę i wpadam w pajęczynę drobnego deszczyku, który niespiesznie siąpi z nieba, oklejając sobą wszystko. Po chwili mam wilgotne włosy, krople rozmazane na okularach i nieprzyjemnie nasiąknięty sweter. Jesień pokazuje rogi i szarpie gwałtownymi podmuchami wiatru gałęzie drzew, strącając pożółkłe liście. Robi się nieprzyjemnie, coraz ciemniej i coraz bardziej ponuro. Postanawiam, że zaraz po powrocie wyciągnę ze strychu pudła z kozakami i zimowe kurtki. Mam złudną nadzieję, że Pola nie wyrosła z zeszłorocznych butów, które były kupione trochę na wyrost. Bynajmniej nie z powodu poznańskiej oszczędności, tylko dlatego, że była to ostatnia w całym mieście para szarych EMU, o których mała, podobnie jak pół jej szkoły, marzyła. Zaszantażowani, że albo te botki, albo innych nosić nie będzie, zdecydowaliśmy się na zakup nieco większego rozmiaru. Szczęśliwej Poli nie przeszkadzało to w człapaniu do szkoły, skoro czuła się modna i na czasie.

Droga do domu mija zbyt szybko i zaraz nadziewam się na serię pytań teściowej, która musiała na mnie czekać w kuchennym oknie, bo gdy tylko zaparkowałam na podjeździe, drzwi się otworzyły i stanęła w nich pani Irena.

– I co? Dogadałyście się? Powiedziałaś jej wszystko? A pamiętałaś, żeby dodać mimochodem, że tam panują inne choroby niż u nas?

– Tak, wszystko powiedziałam.

– I co?

– Nic.

– To znaczy?

Mijam teściową w drzwiach, zsuwam mokre buty na wycieraczkę i wchodzę do kuchni. Głośny rechot dobiegający z góry świadczy o tym, że teść siedzi z wnuczką w jej pokoju i oglądają coś zabawnego na YouTubie.

– Napije się mama herbaty?

– Dziecko, w takiej chwili nie mam ochoty na nic, ale skoro musisz sobie zaparzyć, to się nie krępuj. Pod warunkiem że będziesz w tym czasie ze mną rozmawiać.

I tak opowiadam, a raczej konfabuluję rozmowę z Elżbietą, skupiając się na jej pozytywnych aspektach i dając do zrozumienia, że dobrze nam się gadało. Jednocześnie do koszyczka niebieskiego żeliwnego dzbanuszka wrzucam liście czarnej herbaty i zalewam je wrzątkiem. Do naparu dodaję laskę cynamonu, plaster jabłka, łyżeczkę konfitury z czarnej porzeczki, łyżeczkę miodu i kilka kropli cytryny. W zasadzie sezon zimowy mogę uznać za otwarty. Niestety równie ponura atmosfera panuje wokół wyborów ukochanej, wychuchanej córeczki pani Ireny.

– Myślę, że Ela podjęła nieodwołalną decyzję.

– Boże, właśnie tego się obawiałam. Jak ona sobie wyobraża życie w tej dziczy?

– Nie wiem, ale sprawia wrażenie zdeterminowanej i obawiam się, że im bardziej będziemy na nią naciskać, tym bardziej umocni się w swoim postanowieniu. – Przełykam ślinę, pomijając informację o tym, że niebawem ponownie zostaną dziadkami.

– Może masz rację, ale ja nie mogę sobie tego wszystkiego wyobrazić! I co ja ludziom powiem? Że moja wykształcona córka dała się wymienić na stado kóz?

– Ja bym nie demonizowała tej sytuacji. Ahmed jest lekarzem, więc nie jakimś prymitywnym…

– I co z tego?! Jakie to ma znaczenie?! – Irena opada na krzesło i teatralnym gestem chowa twarz w dłoniach. – W ich tradycji nikt nie liczy się ze zdaniem kobiety, jej uczuciami, o marzeniach nie wspominając.

– Ale on jednak kilka lat spędził w Polsce, więc możemy założyć, że przesiąknął naszą filozofią życiową i…

– Chyba sama w to nie wierzysz. Zresztą nie wiem, na co liczyłam, prosząc cię o wsparcie. Jeśli ona nie chce się wsłuchać w życiowe doświadczenie matki, to nic nie zmieni jej decyzji. Jestem załamana. Za jakie grzechy? Co ja takiego zrobiłam, że Bóg mnie tak karze?

Choć mogłabym wymienić kilka większych i pomniejszych przewin, wśród których wcześniejszy brak akceptacji mojej skromnej osoby jest zaledwie niewielkim grzeszkiem, nie mam ochoty przemawiać głosem Wielkiego Brata i objaśniać rzeczywistości. Przecież nie trzeba wiele, by znaleźć się w mniej czy bardziej niefortunnej sytuacji, o której ludzie mogliby gadać i plotkować latami.

Jestem wykończona. Teściowa biadoli jeszcze przez dobrą godzinę, snując wizje coraz to nowych nieszczęść, nie mając świadomości, że jej wnuki będą się wychowywać w afrykańskim buszu, a mnie w miarę upływu czasu, choć wcale tego nie planowałam, robi się jej żal. Wreszcie tuż przed dwudziestą drugą trzydzieści wychodzą. Teść zadowolony z życia, teściowa ze złamanym życiem. A ja zostaję sama z ich strachem, swoją niepewnością, tajemnicą Elżbiety i świadomością, że rano będę musiała zerwać się o szóstej czterdzieści pięć, żeby zawieźć dziecko do szkoły.

3

W nocy nie mogę spać. Męczą mnie niespokojne sny i przerażające wizje. Śni mi się, że zostałam porwana i trafiłam do wioski Masajów, gdzie traktowano mnie jak egzotyczne zwierzątko. Wyśmiewana, poniżana, muszę wykonywać najbrudniejsze i najtrudniejsze codzienne prace, w dodatku każdy dojrzewający i dojrzały przedstawiciel plemienia ma ochotę mnie zgwałcić. Budzę się z krzykiem godzinę przed dzwonkiem budzika. Przez chwilę wpatruję się w pobielone ściany i regał z książkami, nim dotrze do mnie, że szczęśliwie jestem we własnym domu, a Kenia jest co najwyżej obszarem w szkolnym atlasie Poli. Noc nie dała mi wypoczynku, czekanie na poranek tym bardziej.

Najgorsze jest złudzenie, że jeszcze się zaśnie, że wystarczy przymknąć oczy, by sen powrócił, i że jakimś cudem uda się zyskać dodatkowe kilka minut relaksu. Oczywiście przez pięćdziesiąt siedem minut nic się nie dzieje. Słyszę każde najcichsze skrobanie i kroki kotów, pieszczenie szyb przez wiatr i tykanie cholernego zegara w salonie piętro niżej. Tyle razy obiecywałam sobie zatrzymać czasomierz, na który w ciągu dnia nikt nie patrzy, i stale o tym zapominam. W pięćdziesiątej ósmej minucie nadciąga długo wyczekiwany sen, tylko po to, by dwie minuty później zostać przegonionym przez irytujący dzwonek budzika. Jak zwykle nie mogę odkleić głowy od poduszki i obiecuję sobie, że jeszcze tylko małe pięć minut i wstanę. Wcale nie mam zamiaru zasypiać, tylko przymknąć powieki. Po dwudziestu trzech minutach zrywam się spanikowana i wrzeszczę:

– Pola, wstawaj! Zaspałyśmy!

Odpowiada mi cisza, a z pokoju małej dobiega równomierne posapywanie.

– Pola, Chryste Panie, wstawaj, zaspałyśmy! Spóźnisz się do szkoły!

Pola wydaje się oszołomiona tym, że musi iść do szkoły, że zaspałyśmy i że bezlitośnie ją poganiam. Wreszcie z nadzieją, że nikogo znajomego po drodze nie spotkamy, pakujemy się do samochodu. Ja bez makijażu, za to z wielką kosmetyczką pod pachą, ona z kanapką w dłoni i plecakiem pod nogami. Zmierzam w korku w kierunku Grunwaldzkiej, co sprowadza się do osiągnięcia w najlepszym momencie zaledwie pięćdziesięciu kilometrów na godzinę na odcinku około pięciuset metrów, między jednym a drugim czerwonym światłem. Równo z dzwonkiem dopadamy szlabanu, który nie pozwala osobom postronnym wjechać na teren szkoły. Głośny dźwięk nie dopinguje bynajmniej mojej córki, by przyspieszyła.

Jestem taka szczęśliwa, że udało mi się odstawić ją plus minus na czas, że jest mi zupełnie obojętne, czy się spóźni na poranną modlitwę. Powoli, manewrując wśród gęsto zaparkowanych samochodów, kulam się w kierunku drugiego szlabanu, który bezpiecznie pozwala opuścić szkolny plac i na powrót się zanurzyć w niekończącym się sznurze samochodów leniwie przesuwających się ku centrum miasta.

Stojąc na światłach, usiłuję nałożyć na twarz puder i przeciągnąć mascarą po rzęsach, resztę makijażu zostawiając na pierwszą przerwę. Od pewnego czasu nauczyłam się jeździć bez włączonego radia, dając sobie chwilę na przemyślenia i refleksje. Dzisiejszy poranek jest jednak inny. Nie potrafię skupić się na niczym poza zbyt pospiesznie bijącym sercem, które usiłuje nadążyć za umykającym czasem.

Na szczęście zaczynam zajęcia tuż przed dziewiątą, ale nie zmienia to faktu, że w szkole powinnam być punktualnie, bo rano mamy opracować zasady dress code’u i dobrych manier, o których dzieciaki zapominają. Doszło do tego, że niektóre dziewczęta zaczynają przypominać tanie, natapirowane i zakonserwowane mocnym makijażem prostytutki, a chłopcom, jak to chłopcom, nadmiernie wyluzowanym, z tłustymi włosami w nieświeżych strąkach, w obwisłych, sporadycznie pranych dżinsach, bliżej do kloszardów niż uczniów liceum.

Wpadam do szkoły, potykając się na schodach, i gdyby nie silne ramię przypadkowego mężczyzny wychodzącego z budynku, uderzyłabym twarzą w szklane drzwi.

– Boże, gdzie pani tak gna?

– Jak pan widzi, do szkoły. Bardzo dziękuję za pomoc.

– Nie ma sprawy, na przyszłość radzę uważać.

– Tak, oczywiście, dziękuję.

Niezgrabnie wykręciłam nogę, więc teraz nie dość, że jestem spóźniona, to jeszcze boli mnie biodro.

Zebranie ciągnie się w nieskończoność. Proste rzeczy niespodziewanie wymykają się spod kontroli i po chwili już wiemy, że jesteśmy podzieleni na dwa, niemogące dojść do porozumienia zespoły: ten radykalny i radykalniejszy. Na nic zdają się tłumaczenia, że wprowadzanie mundurków w liceum nie ma sensu, lepiej edukować młodzież i zwracać uwagę na to, co wypada, a co nie przystoi, i określiwszy zasady, po prostu je egzekwować.

Obawiam się, że bez interwencji dyrektora nie uda nam się nic ustalić, tym bardziej że Anna z pruskim zacięciem nie dostrzega możliwości kompromisu. Jestem niezadowolona, bo zmarnowaliśmy tylko czas i jak zwykle w polskim piekiełku podzieliliśmy się na tyle frakcji i omówiliśmy tyle opcji, że porozumienie jest już niemożliwe. Z czego oczywiście będą się cieszyć dzieciaki, snując się po szkole niczym halloweenowe maszkary.

Spotkanie z Anną kończy się oczywiście elektryzującym zgrzytem.

– I co tam w raju? – Jej oczy połyskują zza grubych szkieł okularów w czerwonych oprawkach, które na jej płaskiej twarzy wyglądają jak źle dobrane ramy, zawieszone przez jakiegoś szaleńca na pustej ścianie. Tęczówki wydają się jeszcze bardziej rozmyte i tylko trochę zabarwione błękitem. Nie wiem, jaki zwariowany optyk pozwolił jej na zakup tego paskudztwa, ale patrzenie na nią sprawia mi niemal fizyczną przykrość.

– Dobrze, miło, że pytasz. – Choć wszystko we mnie trzeszczy i się napina, udaję obojętność. – A co u ciebie?

– Świetnie, właśnie wykupiłam wycieczkę do Barcelony.

– To fajnie, życzę ci w takim razie dobrej zabawy.

– Swoją drogą, ciekawe, czy spotkam w samolocie Pawła.

Staję jak wryta, nie rozumiejąc, do czego zmierza. I choć bardzo bym chciała, żeby ta wzmianka mnie nie obeszła, obchodzi mnie jak cholera. Przede wszystkim zastanawiam się, skąd ta małpa zna plany mojego prawie byłego męża.

– Skąd ten pomysł?

– To ty nic nie wiesz?

– Niby co mam wiedzieć?

– Twój mąż, a może eksmąż, wykupił wycieczkę w tym samym czasie.

– I co z tego?

– Dla dwóch osób!

– No i co w związku z tym?

– Nie udawaj, że cię to nie rusza.

– Jak widzisz, niespecjalnie.

Anna przechyla się w moją stronę i niby konspiracyjnie, a w rzeczywistości na tyle głośno, by przechodząca obok chemiczka Justyna usłyszała, syczy:

– Dla tej nowej.

– Nie mam pojęcia, o czym mówisz, ale wiedz, że plany mojego męża obchodzą mnie tyle, co zeszłoroczny śnieg.

– No, kochana, chyba nie do końca. Pola mówiła, że tęsknicie za Pawłem.

– Ona tęskni.

– Nie wierzę, że o nim nie myślisz. Moim zdaniem…

– Anka, do cholery jasnej – na szczęście jest lekcja i dzieciaki nie snują się korytarzem – zajmij się swoim życiem i – pochylam się tak, jakbym miała jej wyznać najskrytszą tajemnicę – odwal się ode mnie.

– No wiesz?! To już człowiek z troski nic nie może powiedzieć.

– Niech człowiek się troszczy o siebie. A właśnie, u ciebie nadal posucha? – Nie mogę się powstrzymać przed wbiciem jej głęboko ostrej szpili. Jestem tak rozdrażniona, że gdyby nie dzwonek, posunęłabym się zdecydowanie za daleko, a tak udaje mi się tylko rzucić zjadliwie: – Wciąż nikt się nie trafił?

– Słucham?

– Nikt, kto chciałby cię bzyknąć?

– Bezczelna jesteś! – Anka dyszy ze złości, nie znajdując ciętej riposty, i wreszcie odwraca się gwałtownie na pięcie, by obrażonym krokiem odejść. Czerwone okulary ledwie nadążają za ruchem właścicielki, niebezpiecznie zsuwając się na czubek nosa.

I choć wiem, że byłam wredna, niesprawiedliwa i że mojej matce byłoby wstyd za moje zachowanie, nie mogę sobie odpuścić chwili słodkiej przyjemności. Z naiwną radością, że wreszcie da mi spokój, wchodzę do pokoju nauczycielskiego, gdzie zastaję grupkę nauczycielek stłoczoną już wokół Anki. Najwyraźniej usiłują ją pocieszyć, rzucając mi nienawistne spojrzenia. Chyba nie doceniłam aktorskich talentów mojej koleżanki, która na mój widok zaczyna głęboko hiperwentylować i żałośnie łkać.

Udaję, że tego nie widzę, podchodząc do ekspresu do kawy. Jak na złość nieznośne urządzenie domaga się uzupełnienia wody. Zamiast się nim zająć, z wystudiowaną obojętnością przemykam do drzwi i wychodzę na gwarny korytarz. Dzieciaki mimo zakazu siedzą na parapetach, na podłodze, podpierając ścianę, i tylko brakuje, żeby któryś wyciągnął bibułkę i zmajstrował skręta. Nie mam ochoty z nimi walczyć i stawiać towarzystwa do pionu. Skupiam się na telefonie i wybieram numer Joli. Odwracam się plecami do dzieciarni i wyglądam przez zachlapane deszczem okno na nędzne podwórko. Resztki krzaków zostały tak przycięte, by pomieścić na parkingu jak najwięcej samochodów, gałęzie pobliskich wierzb smutno tańczą na wietrze z kroplami deszczu. Robi się coraz bardziej buro i ponuro, a ostatnie czerwone liście nie przydają krajobrazowi optymizmu.

– Cześć, kochana, a ty nie w pracy? Ja pieprzę, ale się dzieje.

Ciepły głos Joli rozlega się w słuchawce, doprawiając rzeczywistość nutą tak potrzebnej mi pogody ducha.

– W pracy niestety. A z tego, co słyszę, ciebie zajmuje coś więcej niż robota.

– A żebyś wiedziała. Poznałam takiego kolesia, że jestem dosłownie sparaliżowana.

– Taki fajny czy okropny?

– Pogrzało cię? Na zgredach nawet nie zawieszam oka. Facet jest boski…

– Tylko…

– Ma żonę.

Biorąc pod uwagę moje doświadczenia, nie musi to oznaczać przeszkody.

– Czy to kłopot? – pytam ironicznie, mając świadomość, że dla Jolki nie ma żadnych ograniczeń i zakazów.

– Niby nie, tylko że to jakby świeża sprawa.

– To znaczy ich ślub?

– Pobrali się dwa miesiące temu.

– Grubo.

– Tak, ale sama wiesz, jak to jest. On nie do końca był pewien, ale wszystko było już opłacone, goście zaproszeni, ona przed obroną pracy magisterskiej, bał się, że dziewczyna się załamie.

– Czyli znowu spotykasz się z gówniarzem.

– Skąd, Jakub jest od niej starszy o dziewięć lat. Sorry, muszę spuścić wodę, bo właśnie czyściłam kuwetę.

Szum i sapanie Jolki na chwilę zaburzają rozmowę i nie słyszę, co mówi moja przyjaciółka.

– Powtórz, nie słyszałam.

– Tylko że Kuba jest dużo starszy.

– Od niej, ale już nie od ciebie.

– A ty jak zwykle skrupulatna. Wpadnij wieczorem na wino, to zdradzę ci kilka pikantnych szczegółów.

– Nie mam z kim zostawić Poli.

– Spoko, to ja podjadę kiedyś do was.

Nim zdążę wspomnieć o dopiero co przeżytym upokorzeniu, już się rozłącza. Na chwilę zapominam o swoich kłopotach, zastanawiając się, co też może ją pociągać w tych kolejnych facetach. Jedyna słuszna odpowiedź, która zaraz mi się nasuwa, to seks, ale czy to wystarczy, żeby przesiadywać z kimś w knajpach i głęboko patrzeć sobie w oczy?

Zanim rozważę, na ile seks jest ważny w moim życiu i kiedy ostatnio korzystałam z jego doznań, znowu rozlega się dzwonek i muszę biec na lekcję. Na szczęście w dobie dzienników elektronicznych nie muszę ponownie zaglądać do pokoju nauczycielskiego. Kolejne lekcje wloką się jak flaki z olejem. Jak zwykle ci, którzy się uczą, mają odrobione zadania i angażują się w zajęcia, a ci, którzy wszystko olewają, wpatrują się w blaty ławek, żebym tylko nie napotkała ich spojrzenia i nie wezwała do odpowiedzi. Nikomu nie mogę jednak odpuścić, bo również największe tępaki mają bezkrytyczną ambicję zdawać rozszerzoną maturę z języka angielskiego.

Ponieważ ponad połowa trzeciej D nie odrobiła zadania domowego, które sprowadzało się do przetłumaczenia zaledwie ośmiu zdań z podręcznika, nie bacząc na jęki i westchnienia, każę im wyjąć karteczki i dyktuję te same nudne zdania do przetłumaczenia z polskiego na angielski, po czym polecam sformułować do nich pytania i zaprzeczenia. Część uczniów patrzy na mnie, jakbym mówiła po hebrajsku i to wspak. Nie wiem, jak do nich dotrzeć, żeby w domu choć chwilę poświęcili wkuwaniu słówek. Na zorganizowane we wrześniu zajęcia wyrównawcze, za które ministerstwo oczywiście nie płaci i które były moją inicjatywą, w moim wolnym czasie i podyktowane moją naiwnością, że mogę coś zmienić, nie przyszedł nikt.

Opieram się o biurko i przyglądam pochylonym głowom uczniów, którzy mają jeszcze całe życie przed sobą. Którzy jeszcze nie zdążyli popełnić moich błędów i najprawdopodobniej żyją w przeświadczeniu, że cały świat do nich należy. No, przynamniej ten najbliższy świat. Podejrzewam, że w brzuchach połowy z nich krążą niespokojne stada motyli, które nie pozwalają się skupić na tak prozaicznych rzeczach, jak na przykład nauka.

Przymykam na chwilę oczy, dając dzieciakom nikłą szansę na ściągnięcie od kumpla, co oczywiście usiłują nieudolnie wykorzystać i przepisują od sąsiada sekwencje z nowymi błędami. Zastanawiam się, gdzie popełniłam błąd i czy faktycznie aż tak wiele, jak chce mi wmówić matka, zależało ode mnie.

– Sylwia, nie ściągaj.

Tleniona blondynka z różowymi końcówkami włosów spogląda na mnie zdziwionymi, rozszerzonymi oczami anielskiej niewinności.

– Ja?

– A jest tu inna Sylwia?

– Ale ja nie ściągam.

– Oczywiście, po prostu zaglądasz do sąsiadki.

– Ja tylko chciałam…

– Pisz już lepiej i nie dyskutuj. Wiem, co widziałam, i to moja dobra wola, że do tej pory nie zabrałam ci kartki. Norbert, widzę.

Chłopak w ławce pod ścianą stara się zajrzeć do podręcznika, który na jego nieszczęście nie daje się otworzyć na właściwej stronie.

Czuję się jak kogut w kurniku, który pilnuje, żeby kury dziobały w odpowiednim rytmie i miejscu, nie przekraczając wyznaczonych przez niego granic. Będąc w ich wieku, zdecydowanie nie marzyłam o miejscu, w którym się znalazłam, i pracy szkolnego kapo. Co gorsza, jeszcze dziś będę musiała sprawdzić te wypociny i żałuję, że dałam się sprowokować. Trzeba było odbębnić swoje, zdać się na współpracę z nielicznymi zaangażowanymi jednostkami i mieć święty spokój. A tak, wieczorem spotkam się z trzydziestoma pracami (jeszcze dwie osoby od tygodnia albo są chore, albo wagarują), wstawię kilka jedynek i przyniosę następnie do szkoły złą nowinę dla tych i tak już zagrożonych.

4

Wracam do domu, po drodze zgarniając Polę ze szkoły, i przypominam sobie o zaproszeniu na sobotnią kolację. Oczywiście wizyta u teściów, mimo zarzekania się teściowej, że niczego nie potrzebuje, obliguje mnie do kupna kwiatów i jakiegoś niezobowiązującego prezentu. Zupełnie nie mam pomysłu, co mogłoby ją ucieszyć, i obawiam się, że jak zwykle skończę między regałami w księgarni, wybierając jakiś opasły kolorowy album, bo przecież nie wiem, co czyta czy miałaby ochotę przeczytać. Powieść obyczajową? Biografię? Poradnik? Ponoć, jak mawiała babcia, człowiek w pewnym wieku sięga tylko po Iwaszkiewicza i biografie, tylko czy mama Pawła jest już na tym etapie życia? Nie mam pojęcia.

Porzucam rozważania, co kupić teściowej na nadchodzący jubileusz, i skupiam się na przyziemnym odrabianiu lekcji, gotowaniu obiadu i odbieraniu kolejnych telefonów od rodziców dziewczynek z klasy Poli.

.

.

.

...(fragment)...

Całość dostępna w wersji pełnej.

Spis treści

Karta tytułowa

Karta redakcyjna

Rozdział 1

Rozdział 2

Rozdział 3

Rozdział 4

Rozdział 5

Rozdział 6

Rozdział 7

Rozdział 8

Rozdział 9

Rozdział 10

Rozdział 11

Rozdział 12

Rozdział 13

Rozdział 14

Rozdział 15

Rozdział 16

Rozdział 17

Rozdział 18

Rozdział 19

Rozdział 20

Rozdział 21

Table of Contents

Karta tytułowa

Karta redakcyjna

Rozdział 1

Rozdział 2

Rozdział 3

Rozdział 4